Quỹ hưu trí của Việt Nam có thể bị thâm hụt vào năm 2020?

Thứ tư, 20/07/2016 | 14:13 GMT+7

(ĐSPL) - Quỹ hưu trí của Việt Nam vẫn có thể bị thâm hụt vào năm 2020 dù đã thay đổi tích cực trong Luật Bảo hiểm Xã hội, theo dự báo của chuyên gia kinh tế thuộc Ngân hàng Thế giới (WB).

Thông tin trên Tri thức trực tuyến,  chiều 19/7, WB tổ chức họp báo công bố Báo cáo Điểm lại Cập nhật Tình hình Phát triển Kinh tế Việt Nam. Trong báo cáo, tổ chức này khẳng định, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng.

Thứ nhất, tỷ lệ tham gia hệ thống của người dân hiện còn thấp, chỉ đạt 22% lực lượng lao động trong khi đa số chỉ được hưởng một khoản hưu trí xã hội nhỏ nếu sống đến tuổi 80.

Thứ hai, hệ thống hưu trí khu vực chính thức không bền vững về mặt tài chính dù đã trải qua một lần cải cách vào năm 2014.

Thứ 3, tuy không bền vững về tài chính nhưng mức hưu trí chính thức lại rất thấp.

Philip O’Keefe, chuyên gia kinh tế của WB, cho biết, mục tiêu đầy tham vọng của Việt Nam là nâng tỷ lệ tham gia chế độ hưu trí chính thức lên 50% vào năm 2020 nhưng sẽ khó đạt được điều này nếu không cải cách chính sách và tăng chi tiêu công.

“Tỷ lệ 22% tham gia hiện nay tương ứng với số lao động ăn lương trong khu vực chính thức nhưng còn cách xa tỷ lệ gộp 38% số người lao động ăn lương theo mọi hình thức được ghi nhận”, ông nói.

Mục tiêu đầy tham vọng của Việt Nam là nâng tỷ lệ tham gia chế độ hưu trí chính thức lên 50% vào năm 2020 nhưng sẽ khó đạt được điều này nếu không cải cách chính sách và tăng chi tiêu công.

O’Keefe cho hay, Luật Bảo hiểm Xã hội sửa đổi năm 2014 cho phép người lao động ở khu vực phi chính thức đóng góp một khoản tương ứng nhằm khuyến khích sự tham gia của họ. Đây là một cách hay nhưng hiện vẫn còn sớm để khẳng định liệu nó có giúp làm tăng đáng kể số

người tham gia hay không. Chiến lược thứ 2 là giảm dần tuổi hưởng hưu trí xã hội từ mức rất cao hiện nay là 80 tuổi. Quy định này đã được đề xuất nhưng chưa được duyệt kinh phí.

Theo chuyên gia kinh tế của WB, hệ thống hưu trí chính thức đang đối mặt với một số thách thức lớn và những thách thức này sẽ ngày càng nghiêm trọng khi quá trình già hóa tăng tốc. Hiện tại, số dân từ 65 tuổi trở lên tại Việt Nam là 6,5 triệu người nhưng con số này dự báo sẽ tăng gấp 3 lần, lên mức 18,4 triệu người vào năm 2040.

“Việt Nam nằm trong số các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới, và điều này diễn ra khi mức thu nhập của quốc gia này thấp hơn so với hầu hết các nước có dân số già hiện nay”, ông nói.

Năm 2014, Việt Nam thực hiện một số cải cách nhưng chưa đủ nhanh và mạnh để khôi phục cân đối tài chính quỹ hưu trí. Trước khi sửa đổi, các chuyên gia kinh tế dự báo quỹ sẽ bị thâm hụt dòng tiền kể từ đầu thập kỷ 2020 và sẽ cạn kiệt nguồn dự trữ tích lũy vào giữa thập kỷ 2030; sau đó là thời kỳ cần hỗ trợ ngày càng tăng từ ngân sách.

"Luật sửa đổi đã cải thiện tình hình tài chính quỹ hưu trí nhưng không có con số cụ thể vì hiện tại chưa cập nhật kết quả tính toán. Tuy nhiên, sau đợt sửa đổi năm 2014, các yếu tố chính dẫn tới mất cân đối quỹ hoặc chưa sửa đổi (như tuổi nghỉ hưu) hoặc sửa đổi chưa đủ mức (như tỷ lệ hưởng và quy định nghỉ hưu non) để khôi phục quỹ một cách bền vững. Vì vậy, quỹ hưu trí vẫn còn khả năng bị thâm hụt vào những năm 2020", chuyên gia kinh tế của WB nhận định.

Bên cạnh đó, chế độ hưu trí xã hội rất thấp, chỉ bằng 10% thu nhập bình quân và chỉ gồm một tỷ lệ nhỏ nhóm dân số 65 đến 79 tuổi do quy định chặt chẽ, chỉ những người từ 80 tuổi trở lên mới được hưởng. Thậm chí, tình hình chế độ hưu trí chính thống còn phức tạp hơn. Mức hưởng khá hào phóng, hiện nay quy định tỷ lệ hưởng trên mỗi năm đóng góp là 3% đối với nữ và 2,25% đối với nam. So với tiêu chuẩn quốc tế, đây là tỷ lệ rất cao và không bền vững nếu xét về mặt tài chính.

Tuy tỷ lệ cao nhưng mức hưởng vẫn thấp do hầu hết mọi người chỉ đóng góp dựa trên lương cơ bản và thường dựa trên mức lương tối thiểu. Nếu không giải quyết vấn đề này thì khó có thể điều chỉnh giảm bớt tỷ lệ hưởng đủ mức cần thiết nhằm đảm bảo cân đối tài chính.

Năm 2014, chính phủ Việt Nam đã thực hiện cải cách nhằm mở rộng cơ sở tính đóng góp không chỉ lương cơ bản mà còn bao gồm phụ cấp, thưởng và các chế độ trả công khác. Đây là bước đi đúng hướng nhằm giải quyết vấn đề nêu trên.

Người lao động Việt chưa chú trọng tiết kiệm tiền để nghỉ hưu

Cuộc khảo sát mới đây trên hơn 18 nghìn người tại 17 quốc gia (châu Âu, châu Á, Australia, Brazil...) của Ngân hàng HSBC cho biết những người trong độ tuổi lao động hiện chịu nhiều áp lực tiết kiệm cho hưu trí hơn trước đây. Nếu như thế hệ trước chỉ cần 23 năm để tích lũy đủ đến tuổi nghỉ hưu, thì người lao động ngày nay phải mất đến 30 năm.

Khảo sát cũng cho thấy phần lớn người trong độ tuổi lao động hiện nay cho rằng họ tiết kiệm chưa đủ, với gần 40% số người được hỏi nói rằng giá như họ đã bắt đầu tích lũy sớm hơn. Gần 30% cho rằng đáng lẽ họ nên tiết kiệm nhiều hơn.

Kế hoạch chuẩn bị cho hưu trí của người lao động Việt Nam vẫn chưa được chú trọng. (Ảnh minh họa).

Một số liệu đáng báo động là 1/4 số người đang đi làm hiện chưa bắt đầu tiết kiệm cho hưu trí.

Báo cáo cũng cho rằng kế hoạch chuẩn bị cho hưu trí của người lao động Việt Nam vẫn chưa được chú trọng. Theo điều tra của Tổng Cục dân số và Kế hoạch hóa gia đình năm 2015, hơn 70% người cao tuổi phải tiếp tục kiếm sống, bên cạnh nhận sự hỗ trợ từ gia đình; chỉ 30% người cao tuổi có lương hưu hoặc trợ cấp từ ngân sách nhà nước.

Số liệu của Bộ Y tế năm 2015 cũng cho thấy chi phí y tế cho người già cao gấp 7 - 10 lần người trẻ và họ sử dụng 50% tổng lượng thuốc. Điều này càng nhấn mạnh nhu cầu cần thiết của việc lên kế hoạch cho một cuộc sống về hưu có chất lượng.

Để có một cuộc sống chủ động an nhàn khi về hưu, các chuyên gia của ngân hàng này khuyến cáo mỗi người hãy thực hiện các hành động sau:

1. Khi lên kế hoạch cho hưu trí, trước tiên cần liệt kê tất cả những khoản chi tiêu bạn cần khi về hưu.

2. Lên kế hoạch tiết kiệm cho hưu trí sớm hơn, điều này nhằm giúp bạn xây dựng quỹ tài chính lớn hơn và có nhiều thời gian hơn để nguồn quỹ này sinh lời.

3. Bạn có thể tìm kiếm thông tin, lời khuyên về tiết kiệm cho hưu trí từ nhiều nguồn nhưng cần đảm bảo những tư vấn này chuyên nghiệp và đáng tin cậy.

4. Chuẩn bị sẵn sàng với những thay đổi tài chính bất ngờ. Khi việc tiết kiệm cho hưu trí gặp khó khăn, hãy xem xét lại các điều kiện tài chính của bản thân và tìm kiếm những phương thức tiết kiệm thay thế, nhằm giúp bạn tiếp tục kế hoạch hướng đến một cuộc sống hưu trí viên mãn.

Tuyết Mai (Tổng hợp)

Nguồn; Người đưa tin

thời tiết hôm nay 1/11Tiền lươngbảo hiểm xã hộibảo hiểmchuyên gia kinh tếkhong khí lạnhTiền tệ
Nguồn: nguoiduatin.vn

Xem thêm tin chuyên mục Kinh doanh