`

Thực phẩm nhiễm kháng sinh: Bí ẩn trong những lô hàng bị trả về

Thứ năm, 31/03/2016 | 08:10 GMT+7

(ĐSPL) - Từ đầu năm 2014 đến tháng 9/2015, đã có gần 32.000 tấn thủy sản Việt Nam XK đi các nước bị trả về. Lý do rất rõ ràng: Sản phẩm vì có dư lượng chất kháng sinh vượt mức cho phép.

Thực phẩm độc, có chất cấm chặn đường xuất khẩu nhiều sản phẩm Việt

Theo thống kê của Bộ NNPTNT, từ đầu năm 2014 đến tháng 9/2015, đã có gần 32.000 tấn thủy sản Việt Nam XK đi các nước bị trả về. Lý do rất rõ ràng: Sản phẩm vì có dư lượng chất kháng sinh vượt mức cho phép. Trong 9 tháng, Việt Nam có 542 lô hàng thủy sản của 110 công ty XK bị 38 nước nhập khẩu (NK) trả về. Trung bình mỗi DN có 5 lô hàng không đảm bảo chất lượng bị trả về. Cá biệt, có một doanh nghiệp XK bị trả về đến 70 lô hàng.

Cụ thể, theo Bộ NNPTNT, trong thời gian nói trên, có 27 lô hàng thủy sản XK của Việt Nam bị thị trường Nhật Bản cảnh báo nhiễm hóa kháng sinh, tăng 1,28 lần so với cả năm trước (21 lô). Số lô hàng bị cảnh báo các chỉ tiêu hóa chất kháng sinh cấm tăng nhiều nhất 3,66 lần. Tương tự, tại thị trường EU, có 27 lô hàng thủy sản XK bị cảnh báo nhiễm hóa chất kháng sinh trong 9 tháng đầu năm, tăng 1,28 lần so với cả năm 2014. Phía EU đã có văn bản gửi Nafiqad nêu rõ 24 DN chế biến thủy sản của Việt Nam có lô hàng bị phát hiện vi phạm, đồng thời cảnh báo nếu tình hình không được cải thiện rõ rệt sẽ áp dụng các biện pháp bổ sung để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng Châu Âu.

Theo bà Tô Thị Tường Lan - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, việc các lô hàng thủy sản XK của Việt Nam bị các nước trả về trước đây hằng năm đều có. Đặc biệt, trong hai năm 2014 và 2015 tình hình có dấu hiệu nghiêm trọng. Cụ thể, từ đầu năm 2014 đến tháng 9.2015, gần 32.000 tấn thủy sản Việt Nam XK đi các nước bị trả về vì có dư lượng chất kháng sinh vượt mức cho phép, đóng sai quy cách... Bà Lan lo ngại: “Thị trường Nhật Bản hiện nay đang tăng mức cảnh báo lên và kiểm soát kháng sinh với mức nghiêm ngặt gấp 10 lần thị trường khó tính nhất là Châu Âu. Việc kiểm soát hàm lượng kháng sinh là rất khó do quản lý từ vùng nguyên liệu không đồng bộ”.

Từ đầu năm 2014 đến tháng 9.2015, đã có gần 32.000 tấn thủy sản Việt Nam XK đi các nước bị trả về. Lý do rất rõ ràng: Sản phẩm vì có dư lượng chất kháng sinh vượt mức cho phép. (Ảnh minh họa).

Trao đổi với PV Báo Lao Động, ông Đào Văn Trí - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản III - Bộ NNPTNT bày tỏ quan ngại về việc dùng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản theo kinh nghiệm “truyền miệng”, hộ này học kinh nghiệm của hộ kia, thậm chí còn tăng liều lượng và hàm lượng “cho chắc ăn”. Đa phần các hộ chăn nuôi sử dụng hóa chất để xử lý nguồn nước, ao đầm; sử dụng kháng sinh để trị bệnh đều vượt liều lượng nhà sản xuất khuyến cáo. “Công nghệ một số nước cho phép sử dụng hóa chất và kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản, nhưng phải giới hạn theo liều lượng, hàm lượng cho phép. Nhưng đa phần người nuôi tôm và thủy sản đều dùng vượt ngưỡng cho phép. Điều này khiến dư lượng kháng sinh, hóa chất còn lại trong thủy sản, đặc biệt là tôm ở mức cao vì không thể đào thải hết” - ông Đào Văn Trí cho biết.

Việc thu hoạch không đúng thời điểm cũng là nguyên nhân khiến tồn dư kháng sinh trong thủy sản cao. “Theo khuyến cáo, sau khi sử dụng kháng sinh 15 ngày tôm và các loài hải sản khác mới đào thải hết kháng sinh, thế nhưng có nhiều hộ nuôi trồng thủy sản đã thu hoạch không theo quy chuẩn này. Mặt khác, việc sử dụng kháng sinh quá liều còn gây ô nhiễm nguồn nước, khiến các vi sinh vật thích nghi và kháng kháng sinh. Điều này dẫn đến vòng luẩn quẩn là tôm bị bệnh - dùng kháng sinh - không tác dụng - tăng liều, khiến tồn dư kháng sinh tăng cao” - ông Trí cho biết thêm.

Vì sao “khó trị” thực phẩm nhiễm kháng sinh?

Ông Đỗ Ngọc Chính, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn về tiêu dùng (Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam - Vinatas), cho biết: “Nếu có đầy đủ thông tin về chăn nuôi công nghiệp hiện nay thì mọi người sẽ hết sức cân nhắc khi sử dụng thịt các loại vì các nhà chăn nuôi, không chỉ Việt Nam mà  cả trên thế giới, đang lạm dụng chất kháng sinh nói riêng và hóa chất nói chung để gia tăng sản lượng một cách phi tự nhiên”.

Qua nhiều cuộc kiểm tra cũng đã phát hiện thấy nhiều chất cấm có trong thực phẩm. Từ năm 2011 đến nay, Vinatas đã tiến hành 2 cuộc khảo sát độc lập, kết quả cho thấy tỷ lệ thức ăn chăn nuôi chứa chất cấm nhóm beta-agonist (chủ yếu là salbutamol, clenburetol vốn là thuốc được dùng chữa hen suyễn cho người) trong thức ăn chăn nuôi là 10% và 33% trong thịt heo.

Không chỉ tồn tại từ lâu mà sau nhiều năm, tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi vẫn không hề suy giảm mà lại càng trở nên trầm trọng. Đơn cử như đầu năm 2014, Chi cục Thú y TP.HCM đã phát hiện 13/30 (chiếm hơn 43%) mẫu có hàm lượng kháng sinh sulfadimidin vượt giới hạn cho phép. Sang năm 2015, qua kiểm tra vẫn phát hiện tồn dư chất kháng sinh này vượt quá quy định. Không chỉ mỗi thịt heo mà thịt gà cũng bị phát hiện tồn dư kháng sinh.

Một trong những nguyên nhân tình trạng tồn dư chất kháng sinh này không được cải thiện là bởi vì không thể xử phạt các chủ hàng do họ đều được cấp phép… đúng quy trình cả. Ông Huỳnh Tấn Phát, Chi cục phó Chi cục Thú y TP.HCM, cho biết: “Hiện nay, công tác lấy mẫu chủ yếu để giám sát và cảnh báo nhằm chấn chỉnh khâu chăn nuôi. Việc thu hồi, tiêu hủy thịt nhiễm kháng sinh cũng như xử phạt vi phạm hành chính chưa thực hiện được. Lý do là tại thời điểm lấy mẫu, lô thịt được lấy là sản phẩm hợp pháp, có giấy chứng nhận kiểm dịch nên không đủ cơ sở để tạm giữ trong thời gian chờ kết quả xét nghiệm. Hơn nữa, phần lớn thịt hiện nay là sản phẩm tươi sống, thời gian lưu thông ngắn (trong ngày) nên khi có kết quả xét nghiệm (thường sau 7-14 ngày) thì đã tiêu thụ hết”.

Cũng có chút hy vọng mong manh trong thời gian tới trong cuộc chiến với thực phẩm bẩn. Trả lời phỏng vấn, ông Phạm Tiến Dũng, Đội trưởng Đội thanh tra chuyên ngành, Thanh tra Bộ NN&PTNT, cho biết: “Theo quy định trước đây, hành vi sử dụng chất cấm phải gây hậu quả nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn thì mới bị xử lý nhưng rất khó để định lượng thế nào là hậu quả nghiêm trọng, hậu quả lớn, mà chúng tôi hay nói nôm na với nhau là “ăn vào phải lăn ra chết” thì mới chứng minh được hậu quả lớn. Còn, sắp tới chỉ cần có hành vi là cấu thành tội phạm.” Tuy nhiên, quan trọng là xác suất bắt giữ người có hành vi phạm tội. Bởi thói thường con người hay có “máu đánh bạc”. Xác suất bị bắt càng thấp thì dù mức phạt có cao, người ta vẫn sẽ đánh cược để thu được lợi nhuận lớn.

Chỉnh sửa luật là một chuyện, còn luật có hiệu lực ra sao thì chẳng giấy tờ nào đảm bảo được. Chúng ta chưa bao giờ thiếu ra luật và sửa luật. Nhưng ngay cả cách xử lý những con lợn “bẩn” ra sao cũng lắm vấn đề. Ông Dũng cũng cho hay: “Theo điều 13 của Nghị định 119/NĐ-CP thì thịt và đàn lợn nếu dương tính với chất cấm thì phải tiêu hủy. Tuy nhiên, quy định này rất khó áp dụng. Vì điều 36 của nghị định này quy định, đàn lợn nếu phát hiện dương tính với chất cấm thì phải nuôi tiếp cho đào thải. Hiện nay, có địa phương áp dụng quy định tiêu hủy cả đàn lợn nhưng có địa phương lại cho nuôi nhốt nên tạo ra sự thiếu thống nhất trong cách xử lý vi phạm.”

AN NHIÊN (Tổng hợp)

Tin tài trợ
nguyên nhân cái chết khủng longnguyên nhân khủng long tuyệt chủngxuất khẩu thủy sảnhàng xuất khẩuuy hiếp an toàn bayxuất khẩu thủy sản
Nguồn: nguoiduatin.vn

Xem thêm tin chuyên mục Kinh doanh