`

Đắng chát mía Ninh Thuận, nông dân cầm dao đằng lưỡi

Thứ bảy, 22/09/2018 | 07:30 GMT+7

Sự kiện:

Kinh doanh Online

Tháng 9/2018, đi giữa "thủ phủ" mía Ninh Thuận chỉ nghe tiếng thở dài của nông dân. Họ chẳng mặn mà chăm sóc để mặc cây mía chết khô giữa đồng, dù sắp tới mùa thu hoạch.

Không còn mặn mà với cây mía

Tháng 9/2018, PV báo ĐS&PL đến địa bàn xã Quảng Sơn (huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận) để tìm hiểu nguyên nhân vì sao nông dân nơi đây không còn mặn mà với cây mía. Theo thông tin từ UBND xã Quảng Sơn, trong tổng số 3.300ha đất sản xuất nông nghiệp, xã Quảng Sơn đã có hơn 2.300ha trồng mía. Sản lượng bình quân hàng năm từ 50 - 55 tấn/ha/vụ, cung cấp 65% mía nguyên liệu cho công ty CP Đường Biên Hòa – Phan Rang. Tuy nhiên, niên vụ 2018-2019, nông dân tại đây đã chuyển 700ha sang trồng khoai mì.

“Cây mía bây giờ đã không còn đem lại lợi nhuận như trước. Giá mía bấp bênh nên gia đình tôi đã chuyển 3ha trồng mía sang trồng khoai mì”, ông Trần Thiên Hoàng (ngụ thôn Triệu Phong 1, xã Quảng Sơn) buồn bã cho biết.

Hàng trăm ha mía của bà con nông dân xã Quảng Sơn bị bỏ hoang. Niên vụ 2018 – 2019 đã “cầm chắc thua lỗ”. (Ảnh: Duy Quan).

Ông Nguyễn Hữu Mạnh Phùng (thôn Triệu Phong 2, xã Quảng Sơn) dẫn PV đi thực tế tại cánh đồng mía của thôn Triệu Phong. Mặc dù đã trồng hơn 6 tháng, nhưng phần lớn diện tích mía sinh trưởng rất kém, lá héo vàng, xơ xác. Theo ông Phùng, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do công ty thu mua phá vỡ cam kết theo hợp đồng và không hỗ trợ cho người dân.

Cách ruộng mía của ông Phùng khoảng 300m là 4ha mía của gia đình ông Lê Văn Ẩn (thôn Triệu Phong 1). Mặc dù chỉ cách kênh N7 chưa đến 4m, nhưng ruộng mía này cũng bị khô cháy, thân mía bị ngã rạp, diện tích cây chết khô ngày càng lan rộng. “Từ khi xuống giống đến nay đã hơn 6 tháng, cách 10 ngày tôi bơm nước tưới một lần, mỗi lần chi phí 200.000 đồng tiền dầu. Hơn 1 tháng qua, để giảm chi phí, tôi bỏ thả luôn”, ông Ẩn buồn bã chia sẻ.

Trước đây, những hộ trồng mía tại Quảng Sơn ký hợp đồng trồng mới được công ty CP Đường Biên Hòa – Phan Rang hỗ trợ vốn đầu tư sản xuất bằng cách cung cấp giống, phân bón, chi phí đào ao tích nước tưới và hỗ trợ không hoàn lại 50% chi phí cày đất, tổng cộng là 24 triệu đồng/ha. Kết thúc niên vụ, công ty thu lại tiền giống và phân bón. Riêng chi phí đào hồ khoảng 5.000.000  đồng sẽ thu hồi sau 3 năm. Nhưng, khi kết thúc niên vụ mía 2017-2018, công ty đã bỏ qua cam kết, thu hồi khoản chi phí đào hồ và cày đất, khiến bà con rất bức xúc.

Theo phản ánh, nguyên nhân chính làm cho bà con không còn mặn mà với cây mía không chỉ do hạn hán mà nguyên nhân sâu xa hơn là do các chính sách về giá thu mua, cung ứng phân bón... của công ty CP Đường Biên Hòa - Phan Rang, không bảo đảm cho người trồng có lãi.

Ông Đặng Đức Minh (ngụ thôn Triệu Phong 2) bức xúc nói: “Những năm trước, công ty đều ký hợp đồng với giá thu mua là 860.000 đồng/tấn mía cây đạt 10 chữ đường, cho nên bà con rất yên tâm sản xuất. Năm nay công ty đưa ra hình thức thu mua mỗi tấn mía cây đạt 10 chữ đường thì sẽ quy đổi bằng 60kg đường thành phẩm, với giá từ 10 - 11.000 đồng/kg. Nếu như thế, nông dân cầm chắc thua lỗ”.

Càng làm càng lỗ

Theo ông Lê Văn Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Sơn, chính quyền địa phương và bà con rất bức xúc về việc công ty đang đẩy nông dân vào tình thế càng làm càng lỗ. Theo ông Lâm, nếu sản lượng mía đạt 60 tấn mía cây/ha và chất lượng đạt 10 chữ đường thì nông dân vẫn thua lỗ. Nguyên nhân vì nông dân phải tự gánh trên vai nhiều khoản chi phí (gần 70 triệu đồng/ha), nên cầm chắc thua lỗ so với giá thu mua do công ty đưa ra trong niên vụ 2018-2019.

Cũng theo vị này, thời tiết thuận lợi, sản lượng mía thường chỉ đạt 50 tấn/ha và chất lượng cây mía đạt được 10 chữ đường rất hiếm, dẫn đến giá thu mua  giảm xuống. Theo tìm hiểu của PV, nông dân đã nhiều lần kiến nghị công ty CP Đường Biên Hòa – Phan Rang lấy mẫu đánh giá chữ đường trực tiếp tại ruộng mía, nhưng đều bị công ty này phớt lờ. Thực tế, sau khi thu hoạch, xe của công ty chở mía về tận nhà máy rồi mới đánh giá. Phải mất từ 2-3 ngày, nông dân mới nhận được kết quả thông báo thì chữ đường luôn ở mức dưới 10. Việc này khiến người dân rất bức xúc và cho rằng công ty đã o ép bà con.

Ông Lê Văn Ẩn (ngụ thôn Triệu Phong 1, xã Quảng Sơn) bức xúc nói: “Cây mía sau khi thu hoạch chở về nhà máy phải nằm phơi nắng, sương vài ba ngày rồi công ty mới cho công nhân đi lấy mẫu để đánh giá chữ đường thì làm sao đạt được 10 chữ đường như mong muốn. Để bảo đảm công bằng về việc này, chúng tôi rất mong có một đơn vị đo, đánh giá chữ đường độc lập, có như vậy nông dân mới hy vọng không bị thua thiệt”.

Trước tình cảnh nông dân từ bỏ 700ha trồng mía sang trồng khoai mì và các loại cây khác, UBND xã Quảng Sơn đã có kiến nghị lên huyện đề xuất công ty hỗ trợ giá cho bà con để tránh việc bị thua lỗ trong niên vụ 2018- 2019.

Trao đổi với PV, ông Văn Hữu Thận, Phó Giám đốc công ty CP Đường Biên Hòa – Phan Rang cho biết: “Hiện tại, ngành sản xuất đường trong nước đang cạnh tranh khốc liệt về giá đường do các nước lân cận nhập theo đường tiểu ngạch. Thời gian tới, công ty sẽ tổ chức đối thoại, chia sẻ và tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về các chính sách chưa phù hợp, để nông dân an tâm, tiếp tục sản xuất ổn định vùng nguyên liệu”.

Liên quan đến vụ việc, luật sư Hồ Diệp (đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng: "Qua tìm hiểu vụ việc, tôi thấy người nông dân đang “cầm dao đằng lưỡi” bởi họ không hề có người đại diện. Chính quyền địa phương cũng bị động, không có những ký kết cụ thể với doanh nghiệp. Vụ việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc người nông dân không am hiểu các quy định của pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình khi xảy ra những sự việc như thế này”. Cũng theo luật sư Diệp, đã đến lúc chính quyền địa phương cần đứng ra làm việc, ký kết với doanh nghiệp về việc bao tiêu sản phẩm của người nông dân, giá cả thế nào... Chỉ có như vậy thì khi xảy ra tranh chấp, xung đột quyền lợi thì nông dân mới có căn cứ để yêu cầu doanh nghiệp giải quyết quyền lợi của mình.
Duy Quan
Bài viết đăng trên báo giấy Đời sống và Pháp luật số 113
Tin tài trợ
nông dânNinh Thuậnmía
Nguồn: Tinnhanhonline

Xem thêm tin chuyên mục Tin tức