`

Táo quân "phiên bản" các nước trên thế giới có gì khác Việt Nam?

Thứ tư, 23/01/2019 | 13:38 GMT+7

Sự kiện:

Tết Âm lịch 2019 - Tết Nguyên đán 2019 - Tết Kỷ Hợi 2019

Không chỉ Việt Nam mới có tục lệ Tết ông Táo mà nhiều quốc gia khác trên thế giới cũng thờ vị Thần Bếp này. Vậy Táo quân "phiên bản" các nước trên thế giới có gì khác Việt Nam?

Táo quân – Thần Bếp Việt Nam

Trong văn hóa tín ngưỡng dân gian của Việt Nam, Táo quân là vị thần cai quản chuyện bếp núc trong nhà, giữ lửa và bảo hộ cho gia chủ. Hàng năm cứ tới dịp 23 tháng Chạp âm lịch, Táo quân lại cưỡi cá chép về trời để thông báo tình hình gia đình gia chủ với Ngọc Hoàng.

Hình ảnh Táo quân ở Việt Nam

Táo quân Việt Nam là một bộ ba gồm hai ông, một bà. Sự kỳ lạ này xuất phát từ truyền thuyết nguồn gốc thần bếp Táo quân. Có khoảng vài ba dị thoại khác nhau nhưng tựu chung lại đều xoay quanh một câu chuyện tình tay ba nhưng chung thủy và nhiều ý nghĩa nhân văn.

Trong cuốn Kho tàng thần thoại Việt, tác giả có kể lại truyền thuyết ấy như sau: Ngày xưa có hai vợ chồng là Trọng Cao và Thị Nhi lấy nhau đã lâu mà không có con. Yêu chồng, nhưng buồn tủi vì tính tình chồng ngày một bạo ngược, hay gây chuyện đánh vợ, nàng nhân một hôm nọ chồng vác cây đánh mình, bèn bỏ đi biệt. Đến một xứ khác, Thị Nhi lấy một người chồng khác tên là Phạm Lang.

Trọng Cao từ khi thiếu vắng vợ đâm ra buồn bực và hối hận bèn bỏ nhà đi tìm vợ. Chàng cứ lần mò đi, đến đâu xin ăn đó. Một hôm, Trọng Cao tình cờ đến gọi cửa nhà Phạm Lang. Thị Nhi nhận ra chồng cũ và đãi cơm rượu. Trọng Cao ăn uống mặc sức. Ăn xong, say quá nằm lăn ra ngủ, Thị Nhi không muốn cho chồng mới biết chuyện, bèn vực Trọng Cao giấu vào đống rơm.

Chiều hôm ấy, Phạm Lang trở về. Trước khi đi ngủ, chàng đốt đống rạ góc vườn để ngày mai bón ruộng. Đến lúc Thị Nhi phát hiện thì Trọng Cao đã cháy. Thương chồng hóa ra giết chồng, nàng đau đớn quá, bèn nhảy vào đống lửa đang bốc ngùn ngụt. Phạm Lang thương vợ cũng gieo mình chết bên cạnh Thị Nhi.

Ngọc Hoàng cảm động vì tình yêu của ba người bèn cho làm Thần Bếp. Và cũng kể từ đó, tục lệ thờ cúng Táo quân – thần Bếp bắt đầu xuất hiện. Cứ tới 23 tháng Chạp hàng năm, người dân lại sửa soạn cỗ, phóng sinh cá chép để cúng tiễn Táo về chầu trời.

Táo Vương - Thần Bếp Trung Quốc

Táo Vương (hay cũng gọi là Táo quân) là Thần Bếp Trung Quốc, có nhiều điểm tương đồng so với Táo quân của Việt Nam. Tuy nhiên, do nguồn gốc xuất phát từ tư tưởng Đạo giáo nên Táo Vương Trung Quốc có nhiều dị biệt khác lạ.

Tranh vẽ cổ về ông Táo Trung Quốc

Theo học giả Wener, có tới hơn 40 dị thoại kể về sự ra đời của Táo Vương Trung Quốc. Phổ biến nhất là câu chuyện về Trương Táo Vương lấy vợ tên Quách Đinh Hương - giỏi giang, đức hạnh. Nhưng ông chồng họ Trương lại chán vợ, bỏ nàng và dan díu với kỹ nữ Lý Hải Đường.

Trương Táo Vương và Lý Hải Đường về sống chung với nhau nhưng gia đình suy sụp, cô bỏ người tình quay lại làm kỹ nữ. Trương Táo Vương lâm vào cảnh nghèo khổ, mù lòa, đi ăn xin đúng vào gia đình của Đinh Hương.

Hương nhận ra chồng nên cho ăn và giúp chàng sáng mắt. Khi họ Trương nhìn thấy vợ cũ, xấu hổ chạy trốn, chẳng may rơi vào bếp lò cháy chết. Đinh Hương không cứu được, chỉ kéo được một cái chân lìa ra. Từ đó, thương xót, nàng lập đền thờ ngay tại bếp lò mà họ Trương bỏ mạng. Tục thờ Táo Vương Trung Quốc cũng từ đó mà ra.

Táo Vương trở thành Thần Bếp, phục vụ cho Ngọc Hoàng. Hàng năm, Táo Vương ghi chép tất cả những việc làm thiện ác của gia chủ lại và đem báo cáo cho Ngọc Hoàng dịp cuối năm để ngài thưởng phạt công minh.

Jowangshin - Thần Bếp của Hàn Quốc

Theo tín ngưỡng Hàn Quốc, có 1 nữ thần tên Jowangshin, bà là thần lửa, thần bếp, cũng là vị thần của mọi gia đình. Cũng giống như Táo Quân, hàng năm Jowangshin theo dõi tất cả mọi việc, sự kiện xảy ra trong gia đình rồi sẽ báo cáo lại với Ngọc Hoàng.

Chiếc bát trắng đựng đầy nước bên trên bếp lò là hiện thân cho nữ thần Jowangshin

Tương truyền, Jowangshin có hiện thân là một bát nước sạch, tinh khiết, đầy đặn đặt trên bàn thờ đất sét trong nhà. Hàng ngày, cứ mỗi sớm mai, người dân Hàn Quốc (thường là phụ nữ) phải đi lấy nước ngọt từ giếng gần nhà đổ vào trong bát, nó như 1 nghi thức cầu sự may mắn, bình an cho cả nhà.

Cũng theo đó, người Hàn Quốc có quan niệm về một số điều cấm kỵ, tuyệt đối không được phạm phải nếu không sẽ bị nữ thần Jowangshin trừng phạt nặng nề, ví dụ như: Nói lời nguyền rủa khi đứng trong bếp; ngồi mà để bàn chân lên bếp hay không vệ sinh, lau chùi bếp sạch sẽ… đều là nhưng việc không được làm.

Thuở xưa, có 1 truyền thuyết của người dân đảo Jeju kể rằng: Vì tội ném chiếc giày bùn đất vào bếp mà Hwanguyangssi với "bộ giáp vinh quang" đã bị thần Jowangshin trong nhà cử một quân thần của trời - Okhwang Chasa vào nhà để trừng phạt Hwanguyangssi.

Do đó, ai ai cũng sợ, không dám phạm những điều kiêng kỵ trên.

Daikokuten - Thần Bếp của Nhật Bản

Nếu như Táo Quân của người Hàn Quốc là nữ thần thì của người Nhật lại là nam thần, ngài có tên là Daikokuten và là vị thần chuyên cai quản, chủ sự chuyện nhà cửa, bếp núc và tài lộc của gia đình.

Không chỉ có thể, Daikokuten cũng là vị thần của ngũ cốc, là một trong Thất đại thần may mắn trong quan niệm văn hóa dân gian của người Nhật, cho nên, nếu đã từng đến xứ sở của hoa anh đào, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy người ta thường bày bán những bức tượng thần Daikokuten như một biểu tượng của sự may mắn, thịnh vượng.

Daikokuten - Đại Hắc Thiên Vương - Táo Quân của Nhật Bản

Là biểu trưng cho sự may mắn, thịnh vượng, sung túc của mọi gia đình, Daikokuten có khuôn mặt to lớn và sở hữu 1 nụ cười hể hả, phúc hậu.

Thậm chí, người Nhật cổ còn quan niệm rằng trong những phiên chợ cuối năm, nếu có ai ăn cắp được bức tranh hay bức tượng thần Daikokuten mà không bị "bắt quả tang" thì sang năm mới người đó sẽ gặp được rất nhiều may mắn.

Mà cũng vì quan niệm cổ ấy mà những người bán hàng không mấy khi làm to chuyện khi tranh hoặc tượng về Daikokuten bị mất, kể cả là có nhìn thấy người nào đó đang "ra tay".

Vào đêm giao thừa, tượng và tranh của Đại Hắc Thiên Vương - Daikokuten sẽ được bày bán rất nhiều ở ngoài đường như một món đồ may mắn mang tài lộc về nhà.

Hestia - Thần Bếp của Hy Lạp

Nhắc tới thần thoại Hy Lạp, người ta nghĩ ngay tới Zeus, Hera, Apollo… chứ ít ai biết rằng, trong số 12 vị thần của đỉnh Olympus, chính thần Hestia mới là vị thần "có vai vế" nhất. Đây là nữ thần của bếp lửa, thuộc dòng dõi Titan, tức là chị cả của thế hệ các vị thần thứ nhất như Zeus, Hades, Poseidon…

Hestia - Thần Bếp Hy Lạp

Theo truyền thuyết, Hestia là con của Rhea và Cronus. Tuy nhiên, Cronus có "sở thích" đáng sợ là nuốt tất cả các đứa con của mình. Do đó, Zeus, Poseidon và Hades đã hợp sức tiêu diệt cha mình, cứu thoát các anh chị em khác. Sau trận chiến, Cronus bị tiêu diệt, người mà thần này nôn ra cuối cùng chính là Hestia.

Hestia là nữ thần của đạo đức, sự tôn trọng, tốt bụng và thiện chí. Sau này, thần được giao trông coi ngọn lửa thiêng của đỉnh Olympus cũng như trở thành nữ thần bảo hộ cho xứ Mazonala.

Các câu chuyện đều miêu tả Hestia với những ngôn từ rất hoa mĩ. Bà tài giỏi, khéo léo, hay cứu giúp người thường và được mọi người yêu quý. Tại đền thờ sảnh lớn ở Minoan-Mycenaean, người dân thờ Hestia với tư cách Thần Bếp sưởi ấm cho mọi người vào những ngày đông lạnh giá.

Quỳnh Chi (T/h)

Tin tài trợ
Tết Âm lịch 2019Tết nguyên đán 2019ông Công ông Táo
Nguồn: Tinnhanhonline

Xem thêm tin chuyên mục Tin tức