Ngôi chùa thờ "Tam tổ Trúc Lâm" ở Hà Nội có nguy cơ thành phế tích

(ĐSPL) - Ngôi chùa cổ nổi tiếng nằm nép mình bên dòng sông Thiên Đức giờ chỉ còn là khu đất nhô cao, cây cỏ mọc um tùm trên nền móng tích cũ.

Từng là trung tâm truyền dạy Phật pháp lớn nhất miền Bắc, cũng là ngôi chùa duy nhất Hà Nội thờ ba vị tổ thiền phái Trúc Lâm, chùa Báo Ân (nằm trên địa bàn xã Dương Quang, Gia Lâm, Hà Nội) còn là địa danh lưu dấu tu hành của Sơ tổ Phật hoàng Trần Nhân Tông trước khi ngài về núi Yên Tử.

Ngôi chùa duy nhất ở Hà Nội thờ “Tam tổ Trúc Lâm”

Báo Ân Tự được bắt đầu xây dựng từ năm 1016 dưới thời Lý. Ban đầu, chùa có tên là Thiên Đức, sau được Nguyên phi Ỷ Lan đổi tên thành Sùng Phúc tự. Theo sử sách ghi chép, khi vua Lý Thánh Tông lên ngôi, thường du ngoạn thắng cảnh, do linh duyên mà gặp cô gái người Thổ Lỗi (xứ Kinh Bắc) vừa hái dâu vừa hát. Vua động lòng, rước nàng về cung phong làm phi, đặt tên hiệu Ỷ Lan. Ỷ Lan về chùa quê cầu tự được linh nghiệm, sinh hoàng tử, sau này là vua Lý Nhân Tông nên đổi tên chùa thành Sùng Phúc tự.

Ngôi chùa thờ "Tam tổ Trúc Lâm" ở Hà Nội có nguy cơ thành phế tích - Ảnh 1Phóng to

Tam tổ Trúc Lâm thờ tự trong chùa Báo Ân.

Thầy Thích Minh Tâm, phụ trách việc trông coi chùa Báo Ân cho biết: “Trải qua các triều đại Lý – Trần – Lê – Nguyễn, chùa Báo Ân được coi là một trong những trung tâm truyền dạy Phật pháp đầu tiên ở Việt Nam, gắn liền với ba vị tổ của thiền phái Trúc Lâm. Ít người biết rằng, Phật hoàng Trần Nhân Tông trước khi về núi Phật Yên Tử, từng tu hành một thời gian tại chùa Báo Ân. Đây cũng chính là nơi Trần Nhân Tông xây dựng tư tưởng Thiền học cũng chính là cơ sở phật học của Thiền phái Trúc Lâm sau này”.

Ngôi chùa hàng trăm năm tuổi cũng ghi dấu sự kiện truyền thừa Phật pháp của Sơ tổ Trần Nhân Tông trao cho sư Pháp Loa (Nhị tổ Trúc Lâm). Sách “Tam tổ thực lục” đã ghi chép cụ thể sự kiện này như sau: “Ngày mùng một tháng giêng năm Hưng Long thứ 16 (1308), sư Pháp Loa vâng mệnh làm người kế thừa trụ trì ở Cam Lộ đường chùa Báo Ân… Điều ngự Giác Hoàng (tức Trần Nhân Tông) sai đánh trống tập hợp người lên Pháp đường. Điều Ngự lên thuyết pháp xong, đi xuống dắt sư Pháp Loa lên đứng đối diện, chắp tay thăm hỏi, sư đáp lại. Điều Ngự liền trao Pháp y cho sư mặc và tuyên bố cử sư là người thừa kế thứ hai. Xong Điều Ngự trở về ghế khúc lục ở một bên mà nghe sư thuyết pháp…”.

Chùa Báo Ân là ngôi chùa duy nhất ở Hà Nội thờ cả ba vị tổ thiền phái Trúc Lâm gồm Sơ tổ Phật hoàng Trần Nhân Tông, Nhị Tổ Pháp Loa và Tam tổ Huyền Quang. Tại nhà thờ tổ, hiện vẫn lưu giữ ba bức tượng bằng gỗ của “Tam tổ Trúc Lâm”. Đại đức Thích Thanh Phương, trụ trì chùa Báo Ân chia sẻ: “Ở Hà Nội, chưa có ngôi chùa nào thờ cả ba vị tổ như ở ngôi chùa này. Nơi đây được coi là cái nôi truyền trao Phật pháp của nước ta nên có giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt quan trọng”.

Di tích quý giá có nguy cơ biến thành phế tích

Ngày trước, chùa Báo Ân là một quần thể kiến trúc gồm nhiều công trình nằm trên khoảng đất rộng, trải dọc theo bờ sông Thiên Đức. Vì chùa có từ lâu đời, những người cao tuổi nhất trong vùng cũng chỉ được nghe cha ông truyền kể lại, không ai nhớ rõ diện tích thực của chùa thời đó.

Các cao niên kể rằng, chùa Báo Ân ngày trước rất rộng, nhiều tòa, nhiều gian, nếu đi không cẩn thận rất dễ lạc đường. Ai không quen đường đi lối lại, muốn vào chùa Báo Ân đều phải mang theo vỏ trấu để đánh dấu đường đi. “Ngày trước, chùa rất rộng nên có hai cổng. Ai vào cổng nào, đi đến đâu đều phải rải vỏ trấu đánh dấu, lát chỉ theo dấu đó mà quay ra. Người tới chùa lần đầu, không dùng cách này, có khi loanh quanh nửa ngày cũng chẳng tìm được đường ra”, một cao niên kể lại.

Ngôi chùa thờ "Tam tổ Trúc Lâm" ở Hà Nội có nguy cơ thành phế tích - Ảnh 2Phóng to


Ngôi chùa đồ sộ chỉ còn vài gian xuống cấp nghiêm trọng.
 

Tương truyền, Báo Ân tự có 99 gian, 36 nóc chạy dài trong khuôn viên chùa. Người dân trong vùng vẫn nhớ chuyện một đàn chim sẻ đủ 36 con bay về đậu trên nóc của các gian chùa. Người ta tin rằng, đó là điềm báo may mắn cho sự hội tụ tinh hoa Phật học nơi đây. Hàng năm, vào ngày lễ hội chùa Báo Ân, trước khi tiến hành các nghi thức Phật giáo, nhà chùa thường tổ lễ hội thả chim để ghi nhớ tích xưa.

Thầy Thích Minh Tâm cho biết: “Kiến trúc của chùa Báo Ân cổ vô cùng đồ sộ và độc đáo, gồm hàng chục tòa chính và hàng trăm gian thờ Phật – Tổ - Mẫu. Ngoài ra, có hệ thống vườn bia, vườn tháp, ruộng hậu xung quanh chùa theo truyền thống. Chùa cổ được xây dựng chủ yếu bằng gỗ và gạch nung trang trí họa tiết, hoa văn rất đẹp. Toàn bộ kiến trúc chùa xây dựng trên phần đất cao nhất ở đầu làng, hướng Tây Nam nhìn ra dòng Thiên Đức như nghênh tiếp sự giao lưu trên bến dưới thuyền”.

Trong chùa trước đây còn lưu giữ những câu đối thể hiện sự tôn kính của vương triều phong kiến với Phật pháp. 

Tuy thế, tất cả đang đứng trước nguy cơ trở thành phế tích. Ngôi chùa cổ nổi tiếng nằm nép mình bên dòng sông Thiên Đức giờ chỉ còn là khu đất nhô cao, cây cỏ mọc um tùm trên nền móng tích cũ.

Hiện nay, khuôn viên chùa rộng khoảng 2 ha, ngoài tòa Tam Bảo, nhà thờ Tổ và một vài công trình khác, dấu tích chùa cổ gần như đã biến mất hoàn toàn.

Thầy Tâm chia sẻ “Do thời gian và biến động lịch sử, các hạng mục công trình cổ của chùa Báo Ân đều bị tàn phá, hiện chỉ còn lại nền móng của khu chùa Cả. Nhà thờ tổ, tòa Tam bảo trong khuôn viên chùa đều mới xây lại cách đây chục năm nhưng cũng đã xuống cấp nghiêm trọng”.

Dấu tích của ngôi chùa cổ gần như đã bị thời gian xóa sạch. Người ta chỉ còn thấy thấp thoáng kiến trúc cổ của ngôi chùa này qua bộ cửa gỗ đã mục ở tòa Tam Bảo, qua hàng bia và cây hương hoen màu rêu nằm ngay cổng chùa, bức tượng Điều Ngự Giác Hoàng thờ trong nhà thờ Tổ, một vài câu đối, hoành phi, chuông đồng nhà chùa lưu giữ…

Chỉ tay về phía mảnh đất nhô cao, cỏ dại mọc rậm rạp, cách nhà thờ Tổ không xa, thầy Tâm cho biết, đó chính là nền móng cũ của chùa Cả. Xót xa nhìn ngôi chùa có hàng trăm năm tuổi đang dần hoang hóa, không chỉ các nhà sư mà nhân dân quanh vùng đều mong muốn khôi phục lại chùa cổ. “Trùng tu chùa Báo Ân vừa là phục hưng nền Phật pháp nơi đây, vừa giúp lưu giữ được những giá trị văn hóa gắn với lịch sử của chùa. Việc làm này vừa cần thiết vừa cấp bách, vì các hạng mục mới của chùa Báo Ân cũng đang trong tình trạng xuống cấp”, Đại đức Thích Thanh Phương chia sẻ.

Năm 2002, Sở Văn hóa – Thông tin Hà Nội và Bảo tàng lịch sử Việt Nam đã tiến hành thám sát và khai quật khảo cổ học tại di tích chùa Báo Ân. Bên cạnh phát hiện các phế tích kiến trúc thời Trần – Lê – Nguyễn, đoàn khảo cổ còn thu được nhiều hiện vật như vật liệu trang trí, gốm sứ… Năm 2011, Hội thảo khoa học bàn về di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật chùa Báo Ân với sự tham gia của nhiều chuyên gia nghiên cứu lịch sử đã khẳng định những giá trị văn hóa, lịch sử to lớn của ngôi chùa này.

                                                                                                                       Huyền Anh                                                                                                

Xem thêm video clip : Hà Nội: Phát hiện bệnh viện dùng máy xét nghiệm nhập lậu

Mời quý độc giả đọc báo qua RSS để có thêm nhiều thông tin hơn.

Chuyên trang công nghệ Techz.vn phối hợp cùng HP và nhà phân phối Digiworld phối hợp tổ chức cuộc thi"Chia sẻ cảm nhận - Nhận ngay laptop HP Pavilion 2014"từ ngày 14/7 - 2/8/2014. 
Với giải nhất sẽ là một chiếc laptop HP Pavilion 2014 mới nhất cho bài dự thi có số điểm cao nhất được đăng tải tại Techz.vn (http://www.techz.vn/C/tang-ban-doc-hp-pavilion-2014Chi tiết về thể lệ cuộc thi xem Tại đây.

Tải "Cờ Rôm +" để tăng tốc download 8 lần và duyêt web nhanh hơn!

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Đời Sống Pháp Luật vui lòng gửi về địa chỉ
Email: toasoan@doisongphapluat.com | Hotline: 0942 368 555

VIDEO XEM NHIỀU NHẤT

Đọc tin tức 24h sự kiện hay nhất trong ngày của Báo Đời Sống Pháp Luật

Xem thêm Tin Xã hội


Tin tức

Địa phương

Tổ quốc xanh

Pháp luật

Đời sống

Thế giới

Công nghệ

Kinh doanh

Giải trí

Tin nóng trên Đời sống pháp luật

Đối tác liên kết

  • VietQ