`

Nguồn gốc, ý nghĩa Tết Thanh Minh

Thứ hai, 04/04/2016 | 13:00 GMT+7

Sự kiện:

Tết Thanh Minh

(ĐSPL) - Tiết Thanh minh là ngày lễ thiêng liêng, đi sâu vào tiềm thức của người dân Việt Nam nhằm để báo hiếu, trả nghĩa, đền đáp ơn sinh thành tạo dựng của tổ tiên.

Chắc hẳn mọi người vẫn còn nhớ câu thơ trong Truyện Kiều - Nguyễn Du về Tiết Thanh minh viết rằng:

Thanh minh trong tiết tháng Ba

Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh...”.

Cứ vào khoảng tháng 3, có một tiết hậu gọi là tiết Thanh Minh. Theo nghĩa đen, thanh là khí trong, còn minh là sáng sủa. Thanh Minh nghĩa là trời độ ấy mát mẻ quang đãng. Theo tục lệ, giai nhân, tài tử, đua nhau đi tảo mộ, gọi là hội Đạp thanh. Tảo mộ là đi thăm mộ tiền nhân, cỏ rậm thì phát cho quang, đất khuyết thì đắp bồi lên, rồi về nhà cũng làm cỗ cúng gia tiên.

Ảnh minh họa: Internet.

Tiết Thanh minh là ngày nào?

Tiết Thanh minh là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước phương Đông chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa cổ đại. Nó là một trong số hai mươi tư tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên.

Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch nên nếu giải thích theo thuật ngữ của lịch hiện đại ngày nay (lịch Gregory) thì nó được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo của mình xung quanh Mặt Trời. Nếu tính điểm xuân phân là gốc (kinh độ Mặt Trời bằng 0°) thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Thanh minh là kinh độ Mặt Trời bằng 15°. Do vậy, tiết Thanh minh thực tế được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường bắt đầu vào ngày 4 hoặc 5/4 dương lịch tùy theo từng năm.

Theo quy ước, tiết thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5/4 khi kết thúc tiết xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21/4 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết cốc vũ bắt đầu.

Năm nay, 2016, tiết Thanh Minh bắt đầu từ hôm nay (ngày 4/4). Ngày này theo lịch can chi là ngày Bính Thìn, tháng Tân Mão.

Tục tảo mộ

Tết Thanh Minh diễn ra vào ngày tiết Thanh minh. Tại Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao thì tết này là một ngày quốc lễ. Còn ở các khu vực khác ở Đông Á thì không. Nói đến Tết Thanh minh thì bao giờ người ta cũng nghĩ đến lễ tảo mộ và hội đạp thanh.

Nhân ngày Thanh minh, người dân các nước có nền văn hóa tương đồng và chịu ảnh hưởng của nền văn minh Trung Hoa đều có tục đi tảo mộ gia tiên và làm lễ cúng gia tiên sau cuộc tảo mộ.

Công việc chính của tảo mộ là sửa sang các ngôi mộ của tổ tiên cho được sạch sẽ. Nhân ngày Thanh minh, người ta mang theo xẻng, cuốc để đắp lại nấm mồ cho đầy đặn, rẫy hết cỏ dại và những cây hoang mọc trùm lên mộ cũng như tránh không để cho các loài động vật hoang dã như rắn, chuột đào hang, làm tổ mà theo suy nghĩ của họ là có thể phạm tới linh hồn người đã khuất. Sau đó, người tảo mộ thắp vài nén hương, đốt vàng mã hoặc đặt thêm bó hoa cho linh hồn người đã khuất.

Ý nghĩa Tết Thanh minh

Ảnh minh họa: Internet.

Khu nghĩa địa trong ngày Thanh minh thường trở nên đông đúc và nhộn nhịp. Các cụ già lo khấn vái tổ tiên nơi phần mộ. Trẻ em cũng được theo cha mẹ hay ông bà đi tảo mộ, trước là để biết đến những ngôi mộ của gia tiên, sau là để biết kính trọng tổ tiên qua tục viếng mộ. Còn những người quanh năm đi làm ăn xa cũng thường trở về vào dịp này để tảo mộ gia tiên và sum họp với gia đình.

Thông thường, ngoài những ngôi mộ được trông nom cẩn thận, còn có những ngôi mộ vô chủ, không người thăm viếng, vì thế, những người đi viếng mộ thường cũng cắm cho các ngôi mộ này một nén hương tỏ lòng thành kính.

Thanh minh tuy không phải là tết lớn, nhưng lại gắn liền với đạo đức, với bổn phận con người Việt Nam – bổn phận của con cháu tưởng nhớ công lao của tổ phụ, của những người đi trước. Đây chính là ngày giỗ tổ chung nhắc chúng ta nhớ về quê hương, nguồn cội. Quê hương, cội nguồn cũng chính là tài sản tinh thần vô giá đối với mỗi cá nhân chúng ta.

Tiết Thanh minh cũng là lúc trời bắt đầu bớt lạnh, cây cối phát triển mạnh mẽ, rất nhiều loài hoa nở rộ, là thời điểm thích hợp để đi dã ngoại, ngắm cảnh.

PHƯƠNG HÀ (Tổng hợp)

Xem thêm video:

 [mecloud]RE32y7985N[/mecloud]

Bạn đang đọc bài viết Nguồn gốc, ý nghĩa Tết Thanh Minh tại chuyên mục Đời sống của báo Đời sống Pháp luật. Mọi thông tin góp ý phản hồi xin gửi về hòm thư dsplonline.toasoan@gmail.com hoặc Hotline: 098.310.8812
Flipboard
thanh minhtiết thanh minhtết Thanh Minhtảo mộngười dântổ tiên

Xem thêm tin chuyên mục Đời sống