`

Sai phạm ở Petrolimex: Bao giờ quyền lợi người tiêu dùng mới được đảm bảo?

Thứ ba, 08/03/2016 | 06:19 GMT+7

(ĐSPL) - Theo chuyên gia kinh tế, xăng dầu là loại mặt hàng thiết yếu mà lại trong bối cảnh Petrolimex vẫn thống lĩnh thị trường xăng dầu trong nước như Việt Nam hiện nay, thì để người tiêu dùng không phải chịu thiệt thòi thì phải giải quyết được vấn đề từ "gốc" trở đi. 

Gây thiệt không nhỏ cho người tiêu dùng?

Trao đổi trên báo Dân Việt, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho biết: "Dù kết luận của Thanh tra Chính phủ về Petrolimex chưa được công bố chính thức, song với những gì thanh tra chỉ ra, trong vi phạm đó, đứng ở góc độ chuyên gia khi nhìn lại, tôi đặt câu hỏi: Cơ quan chức năng ở đây đã làm tròn vai của mình chưa để bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng trong việc định giá cơ sở xăng dầu bấy lâu nay?"

Ông Long tiếp tục bày tỏ quan điểm, thị trường xăng dầu của nước ta hiện nay, Petrolimex vẫn giữ vị trí thống lĩnh thị trường (chiếm trên 47% thị phần). Giá bán lẻ xăng dầu trên thị trường do Nhà nước quyết định. Theo Nghị định 84/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, Nhà nước xác định giá cơ sở để hình thành giá bán lẻ trên thị trường xăng dầu hiện nay.

Thế nhưng, những vi phạm có liên quan đến việc hình thành giá cơ sở xăng dầu mà Thanh tra Chính phủ đã nêu cho thấy, cơ quan chức năng đã dựa vào thông tin của Petrolimex để xác định giá cơ sở là chưa làm tròn vai của mình trong công tác quản lý giá được Nhà nước giao.

Giá cơ sở được hình thành từ 9 yếu tố. Để xác định giá cơ sở một cách chuẩn xác, cơ quan chức năng cần phải xác định độc lập, tính đúng, tính đủ từng yếu tố trong cấu thành giá cơ sở. Giá CIF là một trong những yếu tố quan trọng trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu. Về trách nhiệm cơ quan chức năng phải xác đinh, tính toán đúng từng nội dung của giá CIF. Giá CIF bao gồm : Giá mua, chi phí bảo hiểm, chi phí vận tải.

Các chuyên gia cho rằng, sau hàng loạt những sai phạm "trị giá" hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng của Petrolimex, trách nhiệm lớn nhất thuộc về ai chưa bàn đến nhưng người thiệt thòi vẫn chỉ là người tiêu dùng. (Ảnh minh họa).

Nhưng ở đây Liên bộ Công thương - Tài chính không xác định giá xăng dầu thế giới trong thời kỳ định giá, mà dựa vào thông tin của Petrolimex tự mua thông tin về giá xăng dầu thế giới trên tờ Platt’s Singapore để xây dựng giá cơ sở xăng dầu. Giá này là không chuẩn xác, thường cao hơn giá mua xăng dầu thực tế của doanh nghiệp.

Trong hoạt động kinh doanh trên thương trường, giá được thông tin trên tờ tin, hoặc quảng cáo, đó là giá chào bán. Còn trên thực tế mua rất ít trường hợp doanh nghiệp, đơn vị mua theo giá đó. Thông thường giá họ mua là giá thấp hơn, bởi nó còn phụ thuộc vào đối tác mua có quan hệ như thế nào với người bán, phương thức thanh toán, số lượng mua, thời hạn thanh toán v.v…

Về việc tính chi phí bảo hiểm và chi phí vận tải trong cơ cấu giá xăng dầu của Petrolimex cũng theo ghi nhận của Thanh tra Chính phủ chênh lệch rất nhiều so với thực tế. Petrolimex đã thuê tàu chở xăng dầu của chính công ty thành viên với giá cao hơn giá của các đơn vị khác, làm ảnh hưởng đến giá cơ sở. Điều này dẫn đến từ quý II/2010 đến tháng 6.2013, chi phí vận tải và bảo hiểm trong cấu thành giá cơ sở cao hơn thực tế 67,6 triệu USD. Điều này đã dẫn đến tăng giá bán lẻ, lợi cho thương nhân đầu mối, thiệt hại cho người tiêu dùng.

Trong công tác quản lý hao hụt xăng dầu từ năm 2010 đến tháng 6/2013, Petrolimex còn ban hành định mức hao hụt của các công đoạn cao hơn thực tế từ 35-48% là nguyên nhân dẫn đến tăng giá vốn và giá cơ sở. Cơ quan chức năng có văn bản cá biệt cho Petrolimex áp dụng tỷ giá ngoại tệ theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, chưa phù hợp với quy định về chế độ kế toán doanh nghiệp theo Quyết định 15/2006 của chính Bộ Tài chính. Điều này cũng làm cho giá cơ sở tăng lên.

"Các vi phạm của Petrolimex được Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra, có một phần trách nhiệm lớn của chính doanh nghiệp này, nhưng trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước cũng cần phải làm rõ. Vấn đề này, nếu kết luận chính thức của Thanh tra Chính phủ tới đây cho thấy Petrolimex gây hại thật cho người tiêu dùng thì vai trò của cơ quan quản lý là Bộ Công Thương, Bộ Tài Chính sẽ như thế nào khi để Petrolimex kinh doanh như vậy?!", ông Long khẳng định.

Không dưng Petrolimex lãi “khủng”

Dư luận đang đặc biệt quan tâm đến mức lợi nhuận “khủng” vừa được Tập đoàn xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) công bố. 

Tin tức trên báo Tri thức Trực tuyến, theo báo cáo tài chính riêng của công ty mẹ, cũng như hợp nhất của cả Tổng công ty Petrolimex năm 2015. Công ty mẹ có tổng lợi nhuận trước thuế trong quý IV/2015 là 1.824 tỷ đồng.

Con số này trái ngược với mức lỗ gần 800 tỷ đồng vào quý IV/2014.

Sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp, công ty mẹ Petrolimex lãi khoảng 1.800 tỷ đồng, luỹ kế cả năm đạt mức lợi nhuận hơn 2.141 tỷ đồng, gấp gần 37 lần mức lãi của năm 2014.

Hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ là một trong hai mảng mang lại doanh thu và lợi nhuận chủ yếu cho doanh nghiệp, nhờ vào giá vốn bán hàng thấp hơn hẳn so với năm 2014.

Hoạt động tài chính mang lại khoản doanh thu lên tới 1.430 tỷ đồng cho công ty mẹ, trong khi chi phí tài chính chỉ bằng 20% so với năm ngoái đã mang tới kết quả kinh doanh khởi sách hơn hẳn cho Petrolimex.

Báo cáo hợp nhất cũng cho thấy con số lợi nhuận vượt trội, khi đạt mức lãi trước thuế quý IV là 1.130 tỷ đồng và cả năm hơn 3.766 tỷ đồng, gấp hơn 10 lần năm 2014.

Lợi nhuận sau thuế cả năm của toàn tổng công ty là 3.138,5 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái ghi nhận số lỗ hơn 9 tỷ đồng.

Thông tin trên báo Kinh tế Sài Gòn, trong báo cáo giải trình do Petrolimex phát hành hôm nay, 28-2, ông Trần Ngọc Năm, Phó tổng giám đốc Tập đoàn, giải thích rằng sở dĩ lợi nhuận sau thuế của Petrolimex chênh lệch lớn với cùng kỳ như vậy là do nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất là trong năm 2015, kết quả kinh doanh của một số công ty con, công ty liên kết của Tập đoàn kinh doanh trong các ngành nghề, lĩnh vực như hóa dầu, bảo hiểm, nhiên liệu bay, vân tải, dịch vụ ... có tăng trưởng so với năm 2014.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, xăng dầu là loại mặt hàng thiết yếu mà lại trong bối cảnh Petrolimex vẫn thống lĩnh thị trường xăng dầu trong nước như Việt Nam hiện nay, thì để người tiêu dùng không phải chịu thiệt thòi thì phải giải quyết được vấn đề từ "gốc" trở đi. (Ảnh minh họa).

Theo báo cáo, hiện Petrolimex có 27 công ty con mà đơn vị này nắm quyền chi phối, trong đó có một công ty liên doanh với đối tác nước ngoài, một công ty 100% vốn tại Singaporre và một tại Lào.

Thứ hai, giá xăng dầu thế giới quí 4-2015 tuy vẫn cùng xu hướng giảm như quí 4-2014 nhưng mức giảm giữa các tháng thấp hơn nhiều so với cùng kỳ nên việc phải đảm bảo dự trữ tồn kho theo quy định của kinh doanh xăng dầu không tác động trầm trọng như quí 4.

Thứ ba, sản lượng xuất bán xăng dầu tại thị trường trong nước của tập đoàn tăng trưởng 8% so với cùng kỳ.

Và đặc biệt, lần đầu tiên, Petrolimex thừa nhận một lý do mà trước đó không hề công bố chính thức, đó là kết quả kinh doanh “tồi tệ” của quí 4-2014 và năm 2014 nói chung có nguyên nhân trực tiếp là do Công ty Petrolimex Singapore (công ty con của Petrolimex) phát sinh lỗ cao.

Ngoài ra, với kết quả công ty mẹ, còn có thêm các nguyên nhân như lợi nhuận từ các công ty cổ phần, liên kết có vốn góp của tập đoàn tăng trưởng tốt đã đem lại nguồn cổ tức, lợi nhuận cho công ty mẹ tăng so với cùng kỳ; các khoản trích lập dự phòng do tác động của biến động xăng dầu cũng đã giảm.

Ông Trần Ngọc Năm, Phó tổng giám đốc tập đoàn này cũng giải thích trong báo cáo giải trình rằng, lợi nhuận sau thuế của Petrolimex chênh lệch lớn so với cùng kỳ như vậy là do trong năm 2015, kết quả kinh doanh của một số công ty con, công ty liên kết của tập đoàn kinh doanh trong các ngành nghề, lĩnh vực như hóa dầu, bảo hiểm, nhiên liệu bay, vân tải, dịch vụ ... có tăng trưởng so với năm 2014.

Giá xăng dầu thế giới quí IV/2015 tuy vẫn cùng xu hướng giảm như quí IV/2014 nhưng mức giảm giữa các tháng thấp hơn nhiều so với cùng kỳ nên việc phải đảm bảo dự trữ tồn kho theo quy định của kinh doanh xăng dầu không tác động trầm trọng tới doanh nghiệp. Trong khi đó, sản lượng xuất bán xăng dầu tại thị trường trong nước của tập đoàn tăng trưởng 8% so với cùng kỳ…

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, các lý do nêu trên chỉ là để người dân “dễ chấp nhận và thấy khách quan” về mức lãi khủng mà Petrolimex công bố. Thực tế, theo ông Long, chi phí kinh doanh xăng dầu của các doanh nghiệp, đặc biệt là Petrolimex hợp lý như thế nào để dẫn đến lãi lớn đến nay người dân vẫn chưa được thấy rõ.

Khi nào quyền lợi người tiêu dùng mới được đảm bảo?

Tin tức trên VTC, những kết quả của Thanh tra Chính phủ về những sai phạm của Petrolimex là những kết quả dựa trên hoạt động kinh doanh của Tập đoàn này trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến giữa năm 2013, tức là khi "mọi chuyện đã rồi".

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, xăng dầu là loại mặt hàng thiết yếu mà lại trong bối cảnh Petrolimex vẫn thống lĩnh thị trường xăng dầu trong nước như Việt Nam hiện nay, thì để người tiêu dùng không phải chịu thiệt thòi thì phải giải quyết được vấn đề từ "gốc" trở đi.

Từ những kết luận của thanh tra Chính phủ, ông Phong cho rằng có thể thấy được thực tế hoạt động kinh doanh xăng dầu hiện nay của Petrolimex vẫn chưa có được cái "gốc" đó - đó chính là sự minh bạch.

"Vì Petrolimex vẫn ở trong thế độc quyền, do đó lợi ích của người dân sẽ bị xâm hại rất lớn nếu như Petrolimex vẫn hoạt động kinh doanh theo kiểu mập mờ, thiếu sự minh bạch. Điều đáng nói là doanh nghiệp này vẫn thường xuyên có lãi lớn, trong khi thường xuyên kêu than rằng "khó khăn" do giá dầu giảm, thuế suất lớn...

Chuyên gia Minh Phong cũng nhấn mạnh, vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở sự điều hành của cơ quan quản lý. Vì sao Petrolimex lại có thể có những khoản đầu tư ngoài ngành không đúng quy định lên tới hơn 600 tỷ đồng, vì sao họ lại có thể đổ 400 tỷ đồng vào PG Bank, hay 51 tỷ đồng vào Công ty cổ phần bất động sản Petrolimex mà không có sự chấp thuận của Bộ Công thương cũng như Thủ tướng?

"Từ những sai phạm như vậy mới thấy, nếu như Nhà nước, cơ quan quản lý của Petrolimex có được sự giám sát, điều hành chặt chẽ hơn, chính sách quản lý cũng nghiêm minh hơn thì sẽ không bao giờ có những lỗ hổng để Petrolimex làm thất thoát đến hàng trăm tỷ đồng như vậy".

Ngoài ra, để Petrolimex đi vào "nếp" hoạt động một cách minh bạch, trong sạch hơn, cũng đã đến lúc ngành xăng dầu cần phải có được sự cạnh tranh bình đẳng và cần phải xóa bỏ sự độc quyền của một doanh nghiệp duy nhất trên thị trường. Chỉ có như vậy thì quyền lợi của người tiêu dùng mới có thể đảm bảo được".

AN NHIÊN (Tổng hợp)

Bạn đang đọc bài viết Sai phạm ở Petrolimex: Bao giờ quyền lợi người tiêu dùng mới được đảm bảo? tại chuyên mục Thị trường của báo Đời sống Pháp luật. Mọi thông tin góp ý phản hồi xin gửi về hòm thư dsplonline.toasoan@gmail.com hoặc Hotline: 098.310.8812
Flipboard
Tin tài trợ
nhà 4 tầng nuốt cột điệnThanh tra chính phủtập đoàn xăng dầu Việt Namgiá xănggiá dầu thế giớigiá xăng dầuhạ áp
Theo nguoiduatin.vn

Xem thêm tin chuyên mục Kinh doanh