Cơn cớ gì cứ phải loay hoay... đổi một chữ cho trạm BOT?

Thứ bảy, 11/05/2019 | 14:39 GMT+7

Bộ GTVT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về xây dựng, tổ chức và hoạt động của trạm thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ. Dự thảo có nhắc tới việc đổi tên “trạm thu phí” thành “trạm thu tiền”. Trước đó, vào đầu năm 2018, Bộ này cũng đã sử dụng tên "trạm thu giá" để thay cho tên gọi "trạm thu phí". Tuy nhiên, sau khi bị nhiều ý kiến dư luận phản đối vì cụm từ "trạm thu giá" không có nghĩa thì Bộ quyết định đổi lại thành "trạm thu phí" như cũ, và nay lại đề xuất đổi là "trạm thu tiền". Việc đổi tên liên tục như vậy khiến dư luận hoài nghi và đặt câu hỏi “việc đổi tên này có mục đích gì?”.

Quan trọng nhất vẫn là công khai, minh bạch

Xung quanh vấn đề này, PV báo ĐS&PL đã có cuộc trao đổi với chuyên gia giao thông Nguyễn Hữu Đức. Theo đó, nhìn nhận về cách đổi tên “trạm thu phí” thành “trạm thu tiền”, ông Đức phân tích: “Theo quy định, từ ngày 1/1/2017, luật Phí và Lệ phí có hiệu lực. Theo Luật mới, phí sử dụng đường bộ được chuyển thành giá dịch vụ sử dụng đường bộ. Do đó, bộ GTVT cho rằng, việc đổi tên “trạm thu phí” thành “trạm thu giá” là hợp lý.

Thời điểm đó những thuật ngữ như “phí giữ xe” cũng đổi thành “thu giá giữ xe”. Thời điểm chuyển đổi này, chữ “giá” được ghi trong luật chứ không ghi là “thu tiền” nên các cán bộ soạn thảo cứ đúng câu chữ trong luật đó mà đưa ra. Thực chất là sợ sai lầm, nhưng việc sợ sai lầm thành ra cứng nhắc và máy móc. Ví dụ như: Giá xăng, giá điện, nhưng khi thu là “thu tiền điện”, người mua “trả tiền xăng”, người dân đâu có thắc mắc về thuật ngữ đó.

Tuy nhiên, mỗi lần bộ GTVT thay đổi tên gọi lại gây ra xáo trộn và hoài nghi trong dư luận, điều đó xuất phát từ những vấn đề tồn tại ở một số trạm BOT khiến người dân thêm thắc mắc rằng, liệu việc đổi tên này có mục đích gì? Có lợi ích nhóm gì hay không...? Tuy nhiên, tôi cho rằng, “trạm thu phí” nghe thì thuận tai nhưng không đúng luật. Nên bắt buộc phải đổi lại và việc đổi thành “trạm thu tiền” như lần này là đúng”.

Từ việc liên tục thay đổi tên gọi, ông Đức đồng tình với quan điểm cho rằng, năng lực của các cán bộ soạn thảo còn hạn chế. “Rõ ràng mỗi lần thực hiện hội thảo rồi ban hành dự thảo sẽ gây ra tốn kém. Các cán bộ soạn thảo đừng để mắc lại sự máy móc, dẫn đến tốn kém như vậy”, ông Đức nói.

Vị chuyên gia này cũng cho biết thêm: “Mới đây, tổng cục Đường bộ cũng đang thí điểm công nghệ thu phí trực tiếp, tiền thu từ trạm sẽ được chuyển thẳng về Tổng cục, như vậy đây cũng là biện pháp đảm bảo sự minh bạch tài chính. Yêu cầu cần công khai minh bạch là yêu cầu chính đáng và có từ rất lâu của người dân. Còn thực chất người dân không quan tâm nhiều đến cụm từ “thu phí”, “thu giá” hay “thu tiền””.

Trao đổi với PV về vấn đề trên, ông Nguyễn Văn Thanh, nguyên Phó Tổng cục trưởng tổng cục Đường bộ cho biết: “Trước kia, Nhà nước dùng ngân sách để mở đường nên dùng từ “thu phí” là chính xác. Bản chất là thu tiền dịch vụ, sau đó Nhà nước trả lại cho các đơn vị để duy trì, bảo dưỡng đường. Còn hiện tại, BOT phát triển mạnh, do các chủ tư nhân đầu tư nên nguồn thu của BOT không gọi là phí. Theo luật Phí và Lệ phí thì phí là phải nộp ngân sách. Như vậy, nếu gọi tên đầy đủ phải là “thu tiền sử dụng dịch vụ đường bộ”, nhưng tên này quá dài nên thành ra luẩn quẩn.

Có nhiều việc khác để làm hơn, không nhất thiết thay tên

ĐBQH, PGS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội cho rằng: “Về bản chất, dù các trạm có được đặt tên “thu phí”, “thu giá” hay “thu tiền”... thì tức là trạm mà đơn vị quản lý con đường đó yêu cầu người tham gia giao thông đi qua phải trả tiền cho họ. Số tiền này tương ướng với việc người dân sử dụng con đường đó để thực hiện việc giao thông đi lại của mình. Như vậy, về mặt bản chất thì không có sự khác nhau lớn. Và người dân thì cũng không thắc mắc về chuyện tên gọi là gì, mà người ta quan tâm việc thu đó có đúng hay không, hợp lý hay chưa, cơ sở nào để thu tiền... Chính vì vậy, theo tôi, cũng không nhất thiết phải đặt ra chuyện đổi tên gọi là trạm gì. Từ trước đến nay, người dân vẫn quen gọi là trạm thu phí thì cứ để như vậy, không sao cả”.

ĐBQH Hoàng Văn Cường.

Vị PGS nói thêm: “Còn bây giờ nếu phân tích kỹ hơn, giải thích tại sao bộ GTVT lại không dùng từ “thu phí” nữa mà nghĩ đến chuyện đổi tên? Thực ra, để đúng về căn cứ pháp lý thì có quy định trong luật Phí và Lệ phí. Theo đó, phí và lệ phí là mức thu do Nhà nước ấn định để thu tiền của những người tham gia sử dụng dịch vụ công. Khi người dân tham gia giao thông cũng là sử dụng dịch vụ công. Họ phải trả phí cho dịch vụ công đó là đúng. Tuy nhiên, theo luật hiện hành, mức phí và lệ phí là do Nhà nước ấn định chứ không phải do đơn vị doanh nghiệp xây dựng ra con đường được phép ấn định.

Đối với đường BT, BOT thì các doanh nghiệp bỏ tiền làm, họ phải thu lại tiền để bù đắp chi phí đã bỏ ra. Nếu tính đúng, tính đủ chi phí làm đường, chi phí vận hành, chi phí bảo dưỡng... thì sẽ hình thành nên giá phải trả cho dịch vụ đó là bao nhiêu. Doanh nghiệp sẽ thu của người dân sử dụng dịch vụ giao thông sao cho bên mua – tức là người tham gia giao thông chấp nhận được.

Tuy nhiên, trên thực tế, tất cả các điểm thu tiền trên đường BOT, BT cũng không phải hoàn toàn do doanh nghiệp được đặt ra. Mức thu phải được Nhà nước phê duyệt, tất nhiên mức này cũng phải đảm bảo cho doanh nghiệp thu hồi vốn. Như vậy, về mặt thực tế, mức thu này không phải hoàn toàn được “thả nổi”, thực chất Nhà nước vẫn có sự ấn định. Do đó, nếu chúng ta gọi là “phí”, “trạm thu phí” thì cũng không hoàn toàn sai. Chúng ta không nên quá câu nệ vào từ ngữ để tạo ra sự xáo trộn của người dân! Người dân quan tâm hơn đến việc chất lượng dịch vụ như thế nào, thu có hợp lý hay không, sau khi thu có minh bạch tài chính hay không...”.

N.H – Đ.T
Bài đăng trên ấn phẩm báo in Đời sống & Pháp luật số 75
Bạn đang đọc bài viết Cơn cớ gì cứ phải loay hoay... đổi một chữ cho trạm BOT? tại chuyên mục Tin trong nước của báo Đời sống Pháp luật. Mọi thông tin góp ý phản hồi xin gửi về hòm thư dsplonline.toasoan@gmail.com hoặc Hotline: 090.436.3758
Tin tài trợ
Flipboard
trạm thu tiềnđổi tên BOTBộ GTVT
Nguồn: Tinnhanhonline

Xem thêm tin chuyên mục Tin tức