Dự án thí điểm làm sạch sông Tô Lịch, hồ Tây sau hơn 1 năm thử nghiệm giờ thay đổi ra sao?

Sau hơn một năm thí nghiệm công nghệ Nano-Bioreactor Nhật Bản làm sạch nước, cả 2 khu thí điểm tại sông Tô Lịch và Hồ Tây đều thay đổi rất nhiều so với thời gian thử nghiệm rầm rộ trước đó.

Ngày 16/5/2019, đoàn chuyên gia Nhật Bản và công ty JVE đã tiến hành thực hiện dự án thí điểm xử lý nước trên đoạn sông Tô Lịch dài 300m và một góc hồ Tây tại Hà Nội bằng công nghệ Nano-Bioreactor khiến dư luận trong nước chú ý. Cho đến thời điểm hiện tại, cả hai địa điểm đều đã không còn cho thấy những dấu hiệu rằng tại đây đã từng diễn ra những cuộc thí nghiệm lọc sạch nước rầm rộ. 

Tại địa điểm thí nghiệm ở sông Tô Lịch, nước đã trở lại màu đen kịt từ vài tháng trước, rác thải đã xuất hiện trở lại giữa lòng sông từ vài tháng sau khi tháo dỡ khu thí điểm. Một dự án xử lý nước thải mới đang được tiến hành xây dựng trên nền những gì đã được thử nghiệm.

Một phần dòng sông Tô Lịch đã từng được lựa chọn làm nơi để xử lý nước thải theo công nghệ Nhật. Công nghệ Nano-Bioreactor gồm hai yếu tố là máy sục khí nano tạo ra oxy trực tiếp kích hoạt vi sinh vật; các tấm vật liệu bioreactor là chất xúc tác, cung cấp giá thể, tạo môi trường sống cho vi sinh vật. Hai yếu tố kết hợp thúc đẩy quá trình tự làm sạch nước, phân hủy bùn.
Sau khi kết thúc thử nghiệm, dòng nước tại đoạn sông Tô Lịch được thử nghiệm trước đó đã quay trở lại thành màu đen vốn có, kèm theo đó là mùi hôi thối bốc lên.
Rác thải chìm nổi giữa dòng sông cùng với đó là váng, cặn lắng. Người dân sống xung quanh chán nản khi trở lại cuộc sống với con sông ô nhiễm sau khi quá trình thử nghiệm kết thúc. Họ mong muốn các cơ quan chức năng sớm vào cuộc, tìm ra giải pháp mới.
Địa điểm cũ được thay thế bằng Dự án hệ thống xử lý nước thải Yên Xá đang được gấp rút xây dựng.
Một phần bờ đê sông bị phá bỏ để phục vụ cho dự án xử lý nước thải mới. 

Trong khi đó, tại góc hồ Tây diễn ra thử nghiệm trước đó, theo quan sát của PV màu nước tại đây vẫn trong. Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân sinh sống quanh khu vực thì đã không còn thấy sự xuất hiện của những con cá được thả trước đó. Xung quanh khu vực là sự ngổn ngang, dường như đã bị bỏ hoang từ vài tháng. 

Hình ảnh khu vực từng diễn ra thí điểm tại Hồ Tây.
Màu nước tại khu vực diễn ra thử nghiệm trong vắt, tuy nhiên những con cá như: Cá Koi, cá chép Việt Nam, cá rô phi và cá mè... từng được các chuyên gia Nhật Bản thả xuống đây dường như đã không còn theo phản ánh của người dân. 
Biển hiệu xung quanh từng bước được tháo dỡ, ngổn ngang xung quanh bờ hồ.

Vật liệu, đường ống bị tháo dỡ để tạm xung quanh khiến phần vỉa hè tại khu vực thí điểm trở nên lộn xộn.
Hình ảnh từ xa của khu vực thí điểm nằm chọn trong một góc hồ Tây.

Hôm 7/12/2019, tổ chức Xúc tiến thương mại và môi trường Nhật Bản (JEBO) đã có thông cáo báo chí cho rằng Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung thông tin sai sự thật về việc JEBO thử nghiệm công nghệ Nano - Bioreactor làm sạch sông Tô Lịch mà chưa xin phép. JEBO khẳng định họ thực hiện theo thông báo số 142/TB-VP ngày 9/5 của UBND thành phố cho phép JEBO thực hiện, Vietnamnet thông tin.

Đến ngày 10/12, Tổ chức xúc tiến thương mại - môi trường Nhật Bản (JEBO) tiếp tục có thông cáo báo chí đưa ra lời xin lỗi đối với Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung.

Theo đó, sau khi xem lại công văn và toàn bộ quá trình làm thí điểm, JEBO nhận thấy nội dung công văn 142/TB-VP không nêu cho phép JEBO mà là “Đồng ý cho đoàn chuyên gia Nhật Bản phối hợp với công ty CP Cải thiện môi trường Nhật Việt (JVE) thực hiện thí điểm”. Điều nay có nghĩa là về mặt pháp lý TP chỉ cho phép JVE và phối hợp với đoàn chuyên gia Nhật Bản chứ thành phố không cho phép JEBO.

Tổ chức Nhật Bản cho hay: Về mặt pháp lý, JEBO không phải là đơn vị xin phép UBND TP nên việc ra thông cáo khẳng định UBND TP đã cho phép JEBO thực hiện là hoàn toàn sai, về mặt pháp lý là Chủ tịch UBND TP thông tin đúng sự thật về việc JEBO không xin phép thành phố.

"JEBO chỉ là đoàn chuyên gia Nhật Bản phối hợp với công ty JVE về mặt kỹ thuật để thực hiện dự án nên việc ra thông cáo báo chí phản bác Chủ tịch UBND thành phố là chưa phù hợp", tổ chức Nhật Bản nêu.

Tại thông cáo này, JEBO cũng khẳng định: "Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Nguyễn Đức Chung phát biểu về việc JEBO chưa hề xin phép là hoàn toàn đúng". Đồng thời, tổ chức này cũng gửi lời xin lỗi tới chủ tịch TP Hà Nội vì phát ngôn trước đó của JEBO đã làm ảnh hưởng đến uy tín của chủ tịch Hà Nội.

Trước đó, tại buổi tiếp xúc với cử tri quận Hoàn Kiếm hôm 6/12/2019, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung khẳng định với đông đảo cử tri rằng JEBO vào thử nghiệm xử lý ô nhiễm sông Tô Lịch mà không hề xin phép thành phố.

Hồng Sơn