`

Công dụng của dược liệu thiên hoa phấn trong đông y

Thứ ba, 30/03/2021 | 16:34 GMT+7

Thiên hoa phấn là vị thuốc được lấy từ phần rễ của cây qua lâu, tác dụng giải độc, thanh phế nhiệt. Vị thuốc này là thành phần trong các bài thuốc chữa nóng sốt, sưng viêm,…

Công dụng của dược liệu thiên hoa phấn trong đông y - Ảnh 1

Mô tả dược liệu thiên hoa phấn

Bác sĩ Y học cổ truyền Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn cho biết thiên hoa phấn có tên gọi khác là qua lâu căn. Tên khoa học radix Trichosanthis. Họ bầu bí (Cucurbitaceae).

Đặc điểm của thiên hoa phấn: Thiên hoa phấn chính là phần rễ của cây qua lâu – một loại được liệu được sử dụng rất phổ biến trong kinh nghiệm dân gian cũng như y học cổ truyền. Rễ cây có dạng hình thoi, hình khối hoặc hình trụ không đều, dài khoảng 6 – 8cm, với đường kính khoảng 1,5 – 5,5cm. Mặt ngoài rễ có màu vàng nhạt hay vàng nâu nhạt. Củ to, khô, da màu vàng ngà, phần thịt trắng, ít xơ, nhiều nột và chắc nặng, không quá già được cho là dược liệu tốt. Còn củ non quá thì thường bở và kém phẩm chất.

Bộ phận dùng: Rễ của cây qua lâu là bộ phận được dùng làm vị thuốc với tên gọi qua lâu căn hay thiên hoa phấn.

Phân bố: Dược liệu này được cho là có nguồn gốc từ Triều Tiên, Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam. Riêng ở nước ta, cây qua lâu mọc hoang dại nhiều ở vùng núi Cao Bằng, đồng thời còn mọc trên đất cát hoang ở các tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận.

Thu hái và sơ chế: Rễ củ của cây qua lâu thường được thu hái vào mùa đông. Sau khi đào về sẽ đem rửa sạch và gọt bỏ phần vỏ ngoài. Sau đó cắt thành từng đoạn rồi ngâm vào nước sôi trong khoảng 1 tuần rễ. Cuối cùng, lấy ra phơi cho khô để làm vị thuốc.

Bảo quản: Dược liệu đã qua sơ chế khô cần để trong túi kín và bảo quản ở những nơi khô mát, phòng ẩm mốc cũng như mối mọt.

Thành phần hóa học: Phân tích dược liệu thiên hoa phấn ghi nhận sự xuất hiện của một số thành phần bao gồm: Tinh bột, Trichosanthin, Karasurin, Saponosid

Công dụng của vị thuốc thiên hoa phấn

Tính vị: Dược liệu thiên hoa phấn được các tài liệu Y học cổ truyền ghi nhận có vị đắng, hơi ngọt và tính hàn.

Quy kinh: Được quy vào 2 kinh Phế và Vị.

Tác dụng dược lý: Công dụng nhuận táo, chỉ khát, sinh tân dịch, giảm đau, giải độc. Dược liệu được dùng chữa các chứng nóng sốt, lở ngứa, viêm tấy, hoàng đản, miệng khô khát, mụn nhọt, ho khan do phế nhiệt.

Cách dùng – liều lượng: Tùy thuộc vào từng bài thuốc mà có thể kết hợp dược liệu này với nhiều vị thuốc với các cách dùng khác nhau. Thông dụng nhất vẫn là tán bột, làm hoàn hoặc sắc lấy nước uống. Liều dùng được khuyến cáo cho 1 ngày rơi vào khoảng từ 12 – 16g. Có thể điều chỉnh cho tương thích với từng bài thuốc nhất định.

Công dụng của dược liệu thiên hoa phấn trong đông y - Ảnh 2

Các bài thuốc từ dược liệu thiên hoa phấn

Bài thuốc chữa sốt rét: Chuẩn bị 8g thiên hoa phấn, 8g sài hồ, 12g mẫu lệ, 8g quế chi, 8g hoàng cầm, 6g can khương, 6g cam thảo. Các vị thuốc trên cho hết vào ấm, thêm 1 thăng nước để sắc lấy nước đặc. Uống ngày 1 thang.

Bài thuốc chữa sốt nóng, vàng da, miệng khô khát: Chuẩn bị 8g thiên hoa phấn cùng 8g rễ cây é lớn đầu. Các vị thuốc đem thái nhỏ, phơi khô rồi cho vào ấm sắc với 200ml nước. Thu lấy 50ml, bỏ bã và uống 1 lần khi còn ấm. Ngày dùng đúng 1 thang.

Bài thuốc chữa quai bị: Chuẩn bị 8g thiên hoa phấn, 16g thạch cao, 12g cát căn, 12g ngưu hoàng, 8g cát cánh, 8g hoàng cầm, 8g thăng ma, 8g liên kiều, 4g cam thảo cùng 4g sài hồ. Các vị thuốc trên cho hết vào ấm, sắc lấy nước đặc. Bỏ phần bã và chia đều làm 3 lần uống, liều mỗi ngày 1 thang.

Bài thuốc chữa mụn nhọt lâu ngày không khỏi: Chuẩn bị 8g thiên hoa phấn, 10g bạch chỉ cùng với 10g ý dĩ. Ba vị thuốc trên đem sắc lấy nước hoặc trộn đều rồi tán thành bột mịn uống với nước sôi ấm. Thầy thuốc khuyên dùng liều lượng 1 thang/ngày.

Bài thuốc chữa tắc sữa: Chuẩn bị 8g thiên hoa phấn, 12g bạch thược, 6g thông thảo, 6g thanh bì, 6g cát cánh, 8g xuyên sơn giáp, 8g sài hồ cùng 8g đương quy. Đem các vị thuốc này đi sắc lấy nước đặc, uống mỗi ngày 1 thang.

Hàn Nhi

Bạn đang đọc bài viết Công dụng của dược liệu thiên hoa phấn trong đông y tại chuyên mục Xã hội của Tạp chí Đời sống và Pháp luật. Mọi thông tin góp ý phản hồi xin gửi về hòm thư dsplonline.toasoan@gmail.com hoặc Hotline: 098.310.8812
Flipboard

Xem thêm tin chuyên mục Xã hội