`

Đề xuất đồng phục, thẻ nghề cho nhân viên đòi nợ: “thuốc khử” để xã hội đen không còn núp bóng?

Thứ tư, 21/08/2013 | 12:50 GMT+7

Quy định của Nhà nước về điều kiện kinh doanh dịch vụ đòi nợ khá nghiêm ngặt, nhưng thời gian gần đây hoạt động này đã trở nên bát nháo, khiến những người làm ăn khó khăn càng bị dồn đến bước đường cùng.

Bắt cóc, nhắn tin đe dọa; "khủng bố" bằng mắm tôm, dầu luyn pha chất thải; đặt vòng hoa, treo quan tài trước cửa đến tưới xăng đốt nhà, vác súng thanh toán... Đó là những "chiêu bài" mà không ít dân "đòi nợ thuê" áp dụng nhằm đạt được mục đích. Quy định của Nhà nước về điều kiện kinh doanh dịch vụ đòi nợ khá nghiêm ngặt, nhưng thời gian gần đây hoạt động này đã trở nên bát nháo, khiến những người làm ăn khó khăn càng bị dồn đến bước đường cùng. Trước thực tế này, bộ Tài chính đề xuất, cùng với giấy giới thiệu, nhân viên các công ty thu hồi nợ phải mặc đồng phục, đeo thẻ mới được làm việc trực tiếp với chủ nợ hoặc khách nợ. Nhiều chuyên gia cho rằng, quy định mới này có thể hạn chế được tình trạng "vàng thau lẫn lộn" nhưng xem ra vẫn còn nhiều vấn đề phải bàn.

 Đề xuất đồng phục, thẻ nghề cho nhân viên đòi nợ:  “thuốc khử” để xã hội đen không còn núp bóng? - Ảnh 1
Nhóm đối tượng liên quan đến tín dụng đen và đòi nợ thuê  bị cơ quan công an bắt giữ. Ảnh Internet.


"Hung thần" mang tên "đòi nợ"

Thời gian vừa qua, trên địa bàn cả nước liên tục xảy ra những vụ đòi nợ bằng súng, bắt cóc con tin, trong đó có không ít vụ gây hậu quả nghiêm trọng, khiến người dân hoang mang. Biệt danh "hung thần" đòi nợ thuê có lẽ cũng xuất phát từ đó. Gần đây nhất, tối 9/8, tại quốc lộ 47 đoạn qua địa bàn phường Đông Sơn (TP.Thanh Hóa) ách tắc cục bộ sau khi xảy ra vụ truy sát đẫm máu khiến một thanh niên thiệt mạng. Nạn nhân được xác định là Nguyễn Đức T. (tức "T. Ọc", sinh năm 1992, trú tại phường Lam Sơn, TP.Thanh Hóa). Theo thông tin ban đầu, T. cùng 6 thanh niên khác kéo đến nhà Phương (tức "Phương Bờm", trú tại phường Đông Sơn, TP.Thanh Hóa) đòi nợ thuê. Vì chưa có tiền trả nên hai bên xảy ra cự cãi, sau đó xô sát. Phương rút hung khí thủ sẵn trong nhà đuổi đánh nhóm T.

Chạy đến đầu phố, Phương bắt kịp liền vung kiếm chém liên tiếp vào người T. khiến nạn nhân ngã gục xuống đường với cánh tay gần như đứt lìa. Được người dân đưa đi cấp cứu, nhưng T. đã tử vong trước khi đến bệnh viện. Hung thủ bị bắt ngay sau khi gây án.

Trước đó không lâu, vào khoảng trung tuần tháng 6, người dân thành Vinh rúng động trước hoạt động liều lĩnh của băng nhóm chuyên dùng súng đòi nợ thuê. Suốt thời gian gần hai tuần, anh Hoàng Thế Q. (SN 1983, trú tại TP.Vinh, Nghệ An) liên tục nhận được các cuộc gọi, tin nhắn đòi nợ với nội dung sặc mùi "xã hội đen": "Nếu không nhanh chóng trả số tiền nợ 130 triệu đồng, cả nhà anh sẽ bị  giết chết, phá sạch nhà cửa bất cứ lúc nào". Dù đã nhiều lần thanh minh nhưng đối tượng vẫn tiếp tục chiêu bài "khủng bố" qua điện thoại với tần suất ngày một dày đặc thêm.

 Đề xuất đồng phục, thẻ nghề cho nhân viên đòi nợ:  “thuốc khử” để xã hội đen không còn núp bóng? - Ảnh 2

ĐBQH Nguyễn Thị Khá.

Sau nhiều ngày bị "khủng bố", anh Q. lo sợ báo công an, song chưa kịp thực hiện, một nhóm thanh niên mặt mày dữ tợn đã xông vào nhà anh chửi bới, tay lăm lăm hung khí đe dọa. Để thị uy, nhóm đòi nợ đã dùng súng tự chế bắn liên tiếp hai phát vào nóc nhà và đốt pháo cối ném vào khuôn viên nhà anh Q.. Hành động xong, cả nhóm lên xe phóng đi.

Ngay sau khi nhận được thông tin, cơ quan công an đã tiến hành điều tra làm rõ danh tính các đối tượng trên. Mọi biến động của chúng đã nằm trong tầm kiểm soát của tổ công tác. Sau thời gian ẩn náu, chúng bất ngờ xuất hiện trở lại, tiếp tục "khủng bố" anh Q.. Khi đang nhận 55 triệu đồng từ tay anh này, một đối tượng đã bị lực lượng trinh sát bắt quả tang. Các đối tượng lên xe định tháo chạy nhưng đã bị các trinh sát vòng ngoài và nhân dân vây chặt bắt gọn. Được biết, cơ quan CSĐT, công an tỉnh Nghệ An đang tiếp tục điều tra mở rộng án, tiến hành thu giữ khẩu súng tự chế, hoàn chỉnh hồ sơ để truy tố các đối tượng trước pháp luật.

Thủ đô Hà Nội cũng được coi là điểm nóng về hiện tượng đòi nợ thuê. Nhiều đối tượng thậm chí dùng mìn tự chế để uy hiếp. Hẳn dư luận chưa quên, những ngày cuối năm 2012 đã xảy ra một vụ nổ kinh hoàng bằng mìn tại Yên Phụ (Hà Nội). Mâu thuẫn cũng bắt nguồn từ việc vay nợ. Nạn nhân thiệt mạng cũng là "tội đồ" của trò vay "nóng" trả "nguội". Do bị thúc ép về tiền bạc, chủ nợ đã cùng quẫn mang súng và mìn tự chế đến nhà con nợ "xử lý", thế nhưng chính mình lại lãnh hậu quả. 

Sẽ có "đòi nợ thuê" chuyên nghiệp?

Theo tìm hiểu, giá mỗi phi vụ đòi nợ thuê thường dao động từ 20 đến 30% trên tổng số nợ mà chủ nợ đòi được. Đối với những con nợ khó đòi, tỷ lệ này sẽ được nâng lên kịch khung là 50%. Thông thường, chủ nợ muốn mướn giang hồ chuyên nghiệp đều phải trình bày giấy tờ chứng minh con nợ đang vay tiền của mình và cố tình chây ỳ không trả. Sau khi có được thông tin, vệ tinh sẽ nhanh chóng xác minh con nợ mình sắp đòi thuộc dạng nào, "số má" ra sao để có thể đưa ra tỷ lệ ăn chia với chủ nợ.

Đầu tiên, bọn chúng sẽ "nắn gân" hay còn gọi là "đo máu" thử xem con nợ thuộc dạng gì, độ gan lì đến đâu. Nếu là dân "mềm" có thể nắn được, thì chỉ qua tin nhắn, một cuộc điện thoại xưng danh, hay một vài tay giang hồ nào đó có "số má" quanh quẩn ở khu vực con nợ đang cư trú thì mọi chuyện sẽ kết thúc, con nợ chắc chắn sẽ cầm cố, chạy vạy mọi nơi miễn sao có đủ tiền nộp cho bọn chúng để được yên thân. Nếu con nợ thuộc dạng "rắn", bọn chúng sẽ bố trí cho vài tên đàn em theo dõi người thân trong gia đình của con nợ để... hăm dọa. Và khi cách thức này không được, bọn chúng mới gây án.

Tại TP. Hồ Chí Minh, thời gian qua từng xuất hiện tình trạng "nhân viên thu hồi nợ" của một số công ty mang dáng vẻ bặm trợn đứng trước trụ sở của các doanh nghiệp la lối, khủng bố tinh thần. Chúng thậm chí còn tìm đến tận nhà riêng của lãnh đạo đơn vị nhằm đe dọa vợ con gây áp lực yêu cầu trả nợ. Mỗi lần bị đòi nợ kiểu này, họ chỉ biết gọi điện cầu cứu công an hoặc cảnh sát 113 để can thiệp.

Trước thực trạng bát nháo, vàng thau lẫn lộn này, đề xuất siết chặt hoạt động đòi nợ thuê của bộ Tài chính được dư luận đánh giá cao. Khi được hỏi, rất nhiều các chuyên gia đã bảy tỏ thái độ ủng hộ ý tưởng này. Trao đổi với PV báo ĐS&PL, ĐBQH Nguyễn Thị Khá, Ủy viên thường trực Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội nhận định: "Thực tế hiện nay tình trạng đòi nợ thuê kiểu xã hội đen đang gây bất an trong dư luận, khiến cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn. Do đó, dự thảo được sửa đổi và đưa ra lấy ý kiến trong thời điểm này là vô cùng cần thiết".

Theo quan điểm của ĐBQH Nguyễn Thị Khá, việc nhân viên thu nợ phải mặc trang phục của công ty, đeo thẻ và có giấy giới thiệu khi hành nghề sẽ giúp cho dịch vụ này trở nên quy củ hơn. "Có lẽ chúng ta cần có những lớp đào tạo nghiệp vụ đòi nợ thuê để đào tạo ra những nhân viên không chỉ biết mặc đồng phục khi đi đòi nợ mà còn phải có những kỹ năng hiệu quả, an toàn được sử dụng hợp lý và chính thống. Khi công ty nào đó sa thải nhân viên thì phải thu hồi trang phục, thẻ, giấy giới thiệu để tránh người đó hành nghề bên ngoài gây mất uy tín. Cá nhân tôi ủng hộ dự thảo này, theo tôi ban sửa đổi dự thảo cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng với những yêu cầu chặt chẽ để luật đi vào thực tế", bà Khá nhấn mạnh.

Dưới góc độ "người trong cuộc", lãnh đạo công ty cổ phần dịch vụ đòi nợ Song Long chia sẻ với PV báo ĐS&PL: "Việc trang bị đồng phục, thẻ cho nhân viên tất nhiên sẽ khá tốn kém kinh phí của công ty. Tuy nhiên trong thời buổi "vàng thau lẫn lộn" như hiện nay, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ với đề xuất này của bộ Tài chính". Theo lời lãnh đạo này, hiện công ty Song Long đang tiến hành trang bị trang phục, thẻ cũng như cấp giấy giới thiệu cho nhân viên trước khi đi làm việc theo đúng quy định.                               

Dễ bị phần tử xấu lợi dụng

Được biết, TP.HCM có 19 công ty dịch vụ đòi nợ thuê. Thống kê chưa đầy đủ cho thấy 5 năm qua, các công ty này đã ký 1.090 hợp đồng đòi nợ với tổng số tiền ủy quyền 1.125 tỷ đồng, tuy nhiên chỉ thu 158 tỷ đồng, đạt tỷ lệ khoảng 14%. UBND thành phố cho biết, đây là hoạt động kinh doanh dịch vụ phức tạp, có liên quan nhiều đến an ninh trật tự, dễ bị phần tử xấu lợi dụng để hoạt động theo kiểu xã hội đen mặc dù hầu hết các hợp đồng đòi nợ đều có ủy quyền, thông báo cho công an phường, xã, báo cáo định kỳ cho công an theo quy định.

Lách luật và thủ đoạn đòi nợ kiểu mới

Các chuyên gia cho rằng, mức xử phạt các hành vi đòi nợ thuê hiện chưa đủ mức "răn đe" so với lợi ích đạt được, nên nhiều khi biết sai nhưng vẫn làm. Một số quy định của pháp luật về vấn đề này còn chung chung, chưa cụ thể nên dẫn đến tình trạng hiểu sai, hiểu theo nhiều nghĩa dẫn đến ranh giới giữa đòi nợ công khai và đòi nợ kiểu xã hội đen chưa được rạch ròi.

 
Đề xuất đồng phục, thẻ nghề cho nhân viên đòi nợ:  “thuốc khử” để xã hội đen không còn núp bóng? - Ảnh 3

Luật sư La Văn Thái

Trao đổi với PV báo ĐS&PL, luật sư La Văn Thái, Giám đốc công ty Luật TNHH Tầm nhìn & Thịnh vượng (đoàn LS TP. Hà Nội) cho biết: "Trên thực tế có không ít những công ty kinh doanh dịch vụ đòi nợ trong quá trình hoạt động thường xuyên áp dụng các biện pháp "cực đoan" hoặc làm trái, cố ý làm trái các quy định của pháp luật để làm cho "con nợ" mất uy tín, xấu hổ hoặc sợ hãi... từ đó mà khiến cho "con nợ" buộc phải trả nợ". Chính vì vậy khi dự thảo sửa đổi phải bổ sung những quy định thật rạch ròi, cụ thể".

LS.Thái phân tích, có nhiều nguyên nhân xảy ra tình trạng trên nhưng chủ yếu do sự thiếu hiểu biết về pháp luật của người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ. Điều này đã dẫn đến tình trạng hành động cảm tính, cái gì mình cho là phù hợp là tiến hành làm mà không căn cứ theo các quy định của pháp luật. Bàn về tính pháp lý và khả thi của dự thảo sửa đổi này, LS Thái nêu quan điểm: "Theo tôi được biết, dự thảo lần này cũng không có nhiều thay đổi, tuy nhiên nó rất cần thiết nhằm đảm bảo tính pháp lý và có khả thi trên thực tế".

Cũng theo quan điểm của chuyên gia này, để tránh tình trạng đòi nợ theo kiểu "xã hội đen" và nhiều bất cập như hiện nay thì cần phải có thêm các quy định như: Người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ phải có đạo đức, hiểu biết pháp luật, thậm chí phải có chứng chỉ nghiệp vụ; quy định chi tiết, rõ ràng các quy định của pháp luật liên quan tránh tình trạng hiểu sai, hiểu theo nhiều nghĩa. Bên cạnh đó cần nâng cao mức xử phạt để đủ sức "răn đe". Quy định rõ trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm pháp luật; Có cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức có chức năng để kiểm soát chặt chẽ hoạt động này.

Chủ nợ nhờ giang hồ, con nợ thuê “đầu gấu”

Dưới góc nhìn của lực lượng chức năng, thượng tá Nguyễn Xuân Hùng, Đội trưởng đội Thanh tra pháp luật (văn phòng Cơ quan CSĐT, CATP. Hà Nội) cho rằng, trước đây nhiều vụ án đòi nợ thuê cũng đã được cơ quan chức năng triệt phá. Thời gian gần đây, nhiều công ty đòi nợ thuê không còn thực hiện dưới hình thức "đòi nợ thuê" mà thực hiện theo kiểu hình thức nhận "gán nợ". Sau đó, các đối tượng tiến hành những thỏa thuận về dân sự, “trói" dần nợ, gây sức ép bằng nhiều cách khác, không đến mức để bị truy cứu trách nhiệm hình sự khiến cơ quan chức năng rất khó xử lý.

Nhiều vụ việc, giữa chủ nợ và con nợ trước đó có quan hệ mật thiết nhưng do mâu thuẫn nợ nần đã xuống tay hết sức tàn độc. Ngược lại, nhiều "con nợ" do không có khả năng thanh toán cũng sẵn sàng đe dọa, uy hiếp, tấn công chủ nợ hoặc tìm "đầu gấu" để nhờ bảo kê. Nhưng hiện nay, các công ty "thu hồi nợ" đều lách luật để đòi nợ thuê. Khi thực hiện "nhiệm vụ" đòi nợ, họ thực hiện bằng nhiều cách khác nhau như liên tục đến "nhắc nợ", theo đuôi con nợ khiến cho con nợ không làm ăn được gì. "Do đó, những cơ quan thực thi pháp luật khi tham gia giải quyết vụ việc cũng cần phải có trách nhiệm, tránh tình trạng để cho những đương sự giải quyết theo con đường trái pháp luật", thượng tá Hùng nhấn mạnh.       

Quy định chung chung nên khó xử lý

Một lãnh đạo PC64 (công an TP.HCM) từng thừa nhận, các quy định về dịch vụ đòi nợ thuê hiện rất chung chung nên khi vụ việc xảy ra rất khó xử lý. Như chuyện chưa có quy định đồng phục đã phát sinh nhiều phức tạp. Các công ty cho nhân viên ăn mặc rất "ngầu", cố tình khoe hình xăm để uy hiếp tinh thần con nợ. Rồi cách thức tìm đến công ty, nhà của con nợ để đòi nợ mỗi nơi mỗi kiểu, rất khó nói là "vi phạm". Những vấn đề này cần phải được cụ thể hóa thì cơ quan chức năng mới có cơ sở xử lý nhằm răn đe, giáo dục, chấn chỉnh lại loại hình phức tạp này.


Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện chiến lược (bộ Công an): Cái áo không làm nên thầy tu!

Đối với những nạn nhân của nạn vay "nóng", trả "nguội", đội ngũ chuyên đòi nợ thuê chẳng khác nào những "hung thần" giữa đời thường. Các chuyên gia lo ngại, nếu không quản lý một cách chặt chẽ, sẽ có rất nhiều đối tượng “xã hội đen” được hợp thức hóa, tìm đủ mọi cách luồn lách nhằm khoác áo "đòi nợ thuê" chính hiệu để hành nghề. PV báo ĐS&PL đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện chiến lược (bộ Công an) để cùng giải tỏa những băn khoăn này.

 Đề xuất đồng phục, thẻ nghề cho nhân viên đòi nợ:  “thuốc khử” để xã hội đen không còn núp bóng? - Ảnh 4

Thiếu tướng Lê Văn Cương

Theo như đề xuất của bộ Tài chính đang đưa ra lấy ý kiến, cùng với giấy giới thiệu, nhân viên các công ty thu hồi nợ phải mặc đồng phục, đeo thẻ mới được làm việc trực tiếp với chủ nợ hoặc khách nợ. Ông đánh giá thế nào về ý tưởng này?

Theo tôi, để giải quyết được thực trạng nan giải của việc đòi nợ thuê và những biến tướng của nó, cần đi từ gốc của vấn đề. Thứ nhất, cần xem xét hành vi đòi nợ thuê đã có điều luật nào điều chỉnh chưa, nếu chưa có thì phải bổ sung. Bởi, mọi hoạt động trong xã hội đều phải dựa trên pháp luật, pháp luật là gốc để giải quyết vấn đề. Cho nên, trước hết, các cơ quan chức năng cần tổng kiểm kê xem hành vi đòi nợ thuê này được quy định trong luật như thế nào. Theo tôi được biết, Chính phủ đã có quy định khá nghiêm ngặt về dịch vụ kinh doanh đòi nợ, thế nhưng thời gian gần đây hoạt động này đã trở nên bát nháo. Đòi nợ kiểu “xã hội đen”, lấy mạnh dọa yếu, lấy số đông uy hiếp số ít, thậm chí "khủng bố" bằng chất bẩn, đánh đập con nợ để đạt bằng được mục đích... Trước thực trạng đó, cần thiết phải tham chiếu hành vi đòi nợ thuê này với quy định sẵn có, xem cần thiết bổ sung những điểm gì cho phù hợp.

Cũng theo đề xuất, các nhân viên tiến hành thu đòi nợ phải có trình độ học vấn từ trung cấp trở lên thuộc các ngành kinh tế, pháp luật, an ninh. Yêu cầu này liệu có cần thiết, thưa ông?

Có trình độ tất nhiên là tốt, nhưng tôi thấy chẳng có cơ sở nào để bắt buộc các nhân viên tiến hành thu đòi nợ phải có trình độ trung cấp hay pháp luật. Điều này thực sự khó khả thi. Hơn nữa, với cơ chế xin - cho như hiện nay sẽ khó tránh khỏi chuyện chạy bằng cấp để có được vị trí trong các công ty thu hồi nợ. Như thế, việc quy định cũng chỉ là cái "vỏ" bề ngoài, khó đảm bảo tính bền vững. Mà tôi nghĩ, việc này không hoàn toàn thuộc thẩm quyền của bộ Tài chính, mà là sự phối hợp của liên Bộ, bộ Tư pháp, bộ Công an. Trong đó, bộ Công an phải có vai trò quan trọng nhất.

Ông nghĩ sao khi nhiều người tỏ ra băn khoăn về tính khả thi của đề xuất mới này?

Như tôi đã nói, hoạt động đòi nợ hiện nay ngày càng bát nháo. Chẳng ai muốn thuê “xã hội đen” hoặc dùng "luật rừng" vào việc đòi nợ bởi sẽ rất dễ dính đến pháp luật, vô tình mình thành kẻ phạm pháp. Nhưng rõ ràng khi cơ quan chức năng đứng ngoài cuộc, họ đành phải dùng các biện pháp ngoài luật. Đòi nợ thuê là loại hình kinh doanh khá "nhạy cảm" nên được quy định hết sức khắt khe. Với những nhân viên không đeo phù hiệu, không mặc trang phục đúng quy định, không có giấy giới thiệu... con nợ sẽ có quyền từ chối làm việc. Thế nhưng, tất cả các bên, từ chủ nợ, con nợ đến lực lượng chức năng, đều rất mơ hồ về điều này. Chính vòng luẩn quẩn trên đã tạo đất sống cho những kẻ đòi nợ thuê và là nguyên nhân chính khiến các chủ nợ trở thành đối tượng phạm tội.

Nếu không quản lý chặt chẽ thì rất có khả năng không ít xã hội đen được công nhận hành nghề hợp pháp, tìm mọi cách để được "khoác áo" đòi nợ thuê, thưa ông?

Việc giả danh là chuyện muôn đời, xảy ra hàng ngày, hàng giờ trong cuộc sống. Đến lực lượng công an còn bị giả danh huống chi là những người làm việc đòi nợ. Lo lắng của người dân là hoàn toàn đúng, việc khoác thêm tấm áo, cấp thêm phù hiệu đòi nợ hoàn toàn không khó. Thậm chí có những công ty đòi nợ còn tìm cách "hợp thức hóa" cho những đối tượng xã hội để giúp đỡ cho công việc của mình. Không hiếm gặp những trường hợp công ty đòi nợ tiếng là chuyên nghiệp, nhưng sử dụng những nhân viên mặt mũi bặm trợn, hành động thì ngang ngược, hung hãn. Bên cạnh đó, khâu kiểm tra hồ sơ giấy tờ là việc làm cực kỳ quan trọng trước khi công ty đòi nợ thuê ký hợp đồng đi đòi nợ. Tuy nhiên, nhiều khi vì lợi nhuận, không ít công ty đòi nợ thuê chỉ cầm giấy nợ do chủ nợ cung cấp mà không cần xác minh rồi kéo người đến tìm con nợ gây áp lực. Do đó, tôi cho rằng, phải giải quyết hiện tượng này từ gốc, không thể chạy theo từng sự việc được. 
Xin cảm ơn ông!

PV DSPL


Bạn đang đọc bài viết Đề xuất đồng phục, thẻ nghề cho nhân viên đòi nợ: “thuốc khử” để xã hội đen không còn núp bóng? tại chuyên mục Tin tức của Tạp chí Đời sống và Pháp luật. Mọi thông tin góp ý phản hồi xin gửi về hòm thư dsplonline.toasoan@gmail.com hoặc Hotline: 098.310.8812
Flipboard
Trộm két sắt

Xem thêm tin chuyên mục Tin tức